CAPE CANAVERAL – Een Amerikaanse Vulcan-raket die veertig internetsatellieten van Amazon in een baan rond de aarde moest brengen, is zondag 15 november tijdens de vlucht verloren gegaan. Ongeveer tien minuten na de lancering vanaf Cape Canaveral in Florida trad een ernstige technische storing op, waardoor de raket zijn bestemming niet bereikte. Alle veertig satellieten gingen verloren. Voor raketbouwer United Launch Alliance (ULA) betekent het incident de eerste volledig mislukte missie sinds de oprichting van het bedrijf in 2006.

De 65 meter hoge Vulcan Centaur vertrok omstreeks 12.40 uur plaatselijke tijd, 18.40 uur Nederlandse tijd, vanaf lanceerplatform 41 op Cape Canaveral Space Force Station. Aanvankelijk leek de lancering volgens plan te verlopen. De zes hulpraketten met vaste brandstof werden ongeveer een minuut en veertig seconden na vertrek afgestoten, waarna de hoofdraket zijn klim voortzette.

De problemen ontstonden tijdens het verdere verloop van de vlucht. Volgens beschikbare vluchtgegevens week de raket af van het geplande vluchtprofiel. Nadat de eerste trap was afgestoten, trad een storing op tijdens de werking van de tweede trap, de zogenoemde Centaur. De raket bereikte daardoor niet de vereiste snelheid en hoogte om de satellieten in hun geplande baan rond de aarde af te zetten.

ULA bevestigde kort na de lancering dat de missie was mislukt. De laatste bekende positie van de raket lag volgens berichtgeving op ongeveer 153 kilometer hoogte boven de Atlantische Oceaan. Waar eventuele brokstukken precies zijn terechtgekomen, is niet bekendgemaakt.

Technische problemen al vóór de lancering

Opmerkelijk is dat de lancering kort voor vertrek al werd onderbroken. Ongeveer twintig seconden voordat de motoren zouden ontsteken, werd de aftelprocedure stilgelegd vanwege een technisch probleem. Nadat dit was verholpen, kreeg de raket alsnog toestemming om te vertrekken.

Of dit probleem verband houdt met de storing die tien minuten later ontstond, is vooralsnog onbekend. United Launch Alliance onderzoekt de vluchtgegevens om de exacte oorzaak vast te stellen. Het bedrijf heeft aangekondigd nauw samen te werken met Amazon en andere betrokken partijen voordat de Vulcan opnieuw mag vliegen.

De raket was ontwikkeld als opvolger van de Atlas V en Delta IV en moest uitgroeien tot een van de belangrijkste Amerikaanse lanceersystemen voor commerciële satellieten en militaire ruimtevaartmissies. Het was pas de vijfde vlucht van de Vulcan sinds zijn debuut in januari 2024.

Ook eerdere lanceringen verliepen niet geheel probleemloos. Tijdens twee vluchten werden technische afwijkingen vastgesteld aan de hulpraketten. Hoewel de raket bij die missies zijn lading wel succesvol afleverde, waren de problemen ernstig genoeg om uitgebreide technische onderzoeken noodzakelijk te maken.

De vlucht van zondag was bovendien de eerste Vulcan-lancering in negen maanden. De nieuwe mislukking kan betekenen dat de raket opnieuw langdurig aan de grond blijft.

Grote tegenslag voor concurrent van Starlink

Voor Amazon betekent het verlies van veertig satellieten een flinke tegenvaller. De satellieten waren bestemd voor Amazon Leo, het wereldwijde internetnetwerk waarmee het technologieconcern rechtstreeks wil concurreren met Starlink van SpaceX, het ruimtevaartbedrijf van Elon Musk.

Amazon wil duizenden satellieten in een lage baan rond de aarde brengen om breedbandinternet aan te bieden in gebieden waar traditionele internetverbindingen beperkt of niet beschikbaar zijn. Het netwerk moet zowel particuliere gebruikers als bedrijven en overheden bedienen.

De mislukte vlucht was de eerste van 38 geplande Vulcan-lanceringen die Amazon bij United Launch Alliance heeft besteld. Met deze raketten moeten uiteindelijk ongeveer 1.500 internetsatellieten worden gelanceerd. Daarmee vormt Vulcan een belangrijk onderdeel van de verdere uitbouw van Amazons satellietnetwerk.

Amazon beschikt al over enkele honderden satellieten in de ruimte en heeft daarnaast lanceercontracten afgesloten met andere bedrijven, waaronder SpaceX, Blue Origin en het Europese Arianespace. Daardoor hoeft de ontwikkeling van het satellietnetwerk niet volledig stil te vallen, maar een langdurig vliegverbod voor Vulcan kan de planning aanzienlijk verstoren.

Ook Amerikaanse defensie kijkt kritisch mee

De gevolgen blijven mogelijk niet beperkt tot Amazon. Ook het Amerikaanse ministerie van Defensie maakt gebruik van de raketten van United Launch Alliance voor het lanceren van militaire en strategische satellieten.

De Amerikaanse Space Force hield de ontwikkeling van Vulcan al nauwlettend in de gaten vanwege eerdere technische problemen. De vlucht van zondag moest aantonen dat de raket weer betrouwbaar genoeg was om een regelmatiger lanceerschema te hervatten.

De mislukking betekent dat ULA opnieuw moet aantonen dat de raket veilig kan functioneren. Dat kan gevolgen hebben voor toekomstige militaire missies en commerciële lanceercontracten.

Amazon heeft ondanks het verlies laten weten vertrouwen te houden in United Launch Alliance. Volgens het bedrijf brengt iedere raketlancering risico's met zich mee en kunnen de ervaringen van deze vlucht worden gebruikt om toekomstige missies te verbeteren.

Wanneer de volgende Vulcan-raket wordt gelanceerd, is nog niet bekend. Eerst zal duidelijk moeten worden waardoor de raket zijn baan rond de aarde niet bereikte en welke technische aanpassingen nodig zijn om herhaling te voorkomen.