DEN HAAG, 18 mei 2026 – De Omaanse investeerder Petrogas Exploration & Production LLC is een internationale arbitrageprocedure begonnen tegen het Koninkrijk der Nederlanden. De zaak draait om Nederlandse maatregelen rond de tijdelijke solidariteitsbijdrage en een verhoging van de mijnbouwcijns. Dat blijkt uit een Kamerbrief van het ministerie van Buitenlandse Zaken en een bijbehorende beslisnota.
Petrogas diende op 28 mei 2025 een verzoek tot arbitrage in onder de investeringsbeschermingsovereenkomst tussen Nederland en Oman. Volgens het bedrijf heeft Nederland rechten geschonden die voortvloeien uit deze overeenkomst. De procedure wordt gevoerd onder de auspiciën van het Permanente Hof van Arbitrage, het PHA.
Het kabinet heeft de Tweede Kamer hierover geïnformeerd via minister Sjoerd Sjoerdsma van Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking. De brief is mede namens de staatssecretaris van Financiën en de minister van Klimaat en Groene Groei verstuurd, omdat de betwiste maatregelen op hun beleidsterreinen liggen.
Solidariteitsbijdrage en mijnbouwcijns centraal
In de arbitrageprocedure wijst Petrogas op twee Nederlandse maatregelen. De eerste betreft de invoering van de Wet tijdelijke solidariteitsbijdrage in december 2022. Daardoor werd over een deel van de winsten van Petrogas in 2022 een solidariteitsbijdrage geheven.
De tweede maatregel is de tijdelijke verhoging van de cijns op basis van de Mijnbouwwet. Die verhoging ging per 1 januari 2023 in en gold voor de jaren 2023 en 2024. Petrogas stelt dat deze maatregelen in strijd zijn met de rechten die het bedrijf geniet onder de investeringsbeschermingsovereenkomst tussen Nederland en Oman.
De Nederlandse Staat heeft in de procedure te maken met een investeerder-staatgeschil. Daarbij kan een buitenlandse investeerder een staat aanspreken wanneer volgens die investeerder afspraken uit een investeringsverdrag zijn geschonden.
Scheidsgerecht inmiddels samengesteld
Het scheidsgerecht dat de zaak behandelt, is inmiddels samengesteld. Op 29 maart 2026 heeft het tribunaal een eerste procesbesluit genomen. Daarin is een voorlopig procedureel tijdschema vastgesteld.
Ook zijn afspraken gemaakt over de mate van openbaarheid in de procedure. Volgens de beslisnota wilde Petrogas beperkte transparantie, terwijl Nederland inzette op maximale transparantie. Nederland wilde in ieder geval openbaarmaking van procesbesluiten, arbitrale uitspraken en schriftelijke pleidooien van partijen. Het tribunaal is daarin meegegaan.
De arbitrage wordt gevoerd volgens de arbitrageregels van de United Nations Commission on International Trade Law uit 2010, de UNCITRAL-regels. Doordat de transparantieafspraken nu zijn vastgelegd, acht het kabinet zich in staat de Tweede Kamer over de zaak te informeren.
Kabinet wil Kamer blijven informeren
Het kabinet stelt dat het groot belang hecht aan zo veel mogelijk transparantie in investeerder-staatgeschillen. Daarbij wordt volgens de Kamerbrief wel rekening gehouden met de procespositie van Nederland en met vertrouwelijkheidsregels die in specifieke procedures gelden.
Processtukken van Nederland, procedurele besluiten van het scheidsgerecht en arbitrale uitspraken worden openbaar gemaakt voor zover dat mogelijk is. Publicatie vindt plaats via de website van het Permanente Hof van Arbitrage.
De Tweede Kamer wordt volgens het kabinet ook in het verdere verloop van de procedure geïnformeerd, binnen de grenzen van vertrouwelijkheid en procesbelang. In de beslisnota wordt daarnaast vermeld dat rond de solidariteitsbijdrage ook andere arbitrageprocedures lopen. Die zijn aangespannen door andere investeerders dan Petrogas tegen Duitsland, Denemarken en de Europese Unie.
Internationale gevolgen niet uitgesloten
De zaak tegen Nederland staat daarmee niet op zichzelf. De solidariteitsbijdrage was een bredere Europese maatregel in reactie op hoge winsten in de energiesector. Dat ook andere landen en de EU met arbitrageprocedures worden geconfronteerd, onderstreept het internationale karakter van het geschil.
Voor Nederland raakt de procedure aan belastingbeleid, mijnbouwheffingen en de bescherming van buitenlandse investeringen. De inhoudelijke beoordeling ligt nu bij het scheidsgerecht. Wanneer een uitspraak volgt, blijkt uit de stukken niet. Wel is duidelijk dat de procedure formeel loopt en dat de openbaarmaking van documenten afhankelijk blijft van de afspraken binnen de arbitrage.
De uitkomst kan van belang zijn voor de manier waarop staten tijdelijke heffingen in de energiesector vormgeven en verdedigen tegenover buitenlandse investeerders. Vooralsnog beperkt het kabinet zich tot het informeren van de Tweede Kamer en het bewaken van de Nederlandse procespositie.
Ontdek meer van HBP Media
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
