Trump voert handelsoorlog met Canada verder op

WASHINGTON/OTTAWA – De handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en Canada is een nieuwe fase ingegaan. President Donald Trump heeft besloten de invoer van verschillende Canadese producten volledig te verbieden. Onder meer alcoholische dranken, bepaalde zuivelproducten en zware motorfietsen worden vanaf 29 september van de Amerikaanse markt geweerd. Canada heeft ondertussen tegenheffingen ingevoerd op tientallen miljarden dollars aan Amerikaanse goederen en probeert de economische afhankelijkheid van zijn zuiderbuur versneld te verkleinen.

Van invoerheffing naar volledig importverbod

De Amerikaanse maatregelen gaan verder dan de importtarieven waarmee Trump Canada tot dusver onder druk zette. Vanaf 29 september mogen bepaalde Canadese producten helemaal niet meer in de Verenigde Staten worden ingevoerd.

Het gaat volgens de Amerikaanse regering onder meer om Canadese alcoholische dranken, bepaalde zuivelproducten en motorfietsen. Goederen die vóór 29 september zijn ingevoerd maar nog niet voor consumptie zijn vrijgegeven, blijven onder het bestaande Amerikaanse tarief van 50 procent vallen.

Daarnaast breidt Washington vanaf 15 september de lijst uit van Canadese goederen waarop een extra invoerheffing van 50 procent rust. Onder meer bepaalde kazen, papierproducten, aluminiumproducten, meubels en verlichting worden geraakt.

Canada sloeg eerder terug met eigen tarieven

De nieuwste Amerikaanse maatregelen volgen direct op Canadese tegenheffingen die op 8 september van kracht werden. Ottawa legt tarieven van 15, 25 en 50 procent op Amerikaanse producten met een gezamenlijke invoerwaarde van 27,6 miljard Canadese dollar, ongeveer 20 miljard Amerikaanse dollar.

Onder meer staal, aluminium, zuivel, huishoudelijke apparaten, landbouwmachines, papier, kunststoffen en elektronica worden getroffen. Canada noemt de heffingen een dollar-voor-dollarreactie op eerdere Amerikaanse tarieven van 50 procent op een vergelijkbare hoeveelheid Canadese export.

Daarmee dreigt een zichzelf versterkende handelsoorlog: Washington legt heffingen op, Ottawa reageert met tegenmaatregelen en de Amerikaanse regering beantwoordt die vervolgens met nieuwe tarieven en zelfs volledige invoerverboden.

Ook Canadese bedrijven geweerd bij Amerikaanse overheid

Trump beperkte zijn maatregelen dinsdag niet tot importtarieven. Hij gaf de Amerikaanse General Services Administration opdracht stappen te zetten om Canadese producten te verwijderen uit lijsten voor langdurige overheidscontracten.

Volgens Trump moeten Amerikaanse bedrijven dezelfde toegang krijgen tot Canadese overheidsopdrachten als Canadese bedrijven volgens hem in de Verenigde Staten hebben. De maatregel kan Canadese ondernemingen daardoor ook buiten de gewone consumentenmarkt raken.

Het gebruik van volledige importverboden is opvallend. Dergelijke handelsinstrumenten worden vaker gebruikt bij sancties tegen vijandige staten dan tijdens handelsconflicten tussen twee economisch en militair nauw verweven buurlanden.

Carney: oude handelsrelatie komt niet terug

Carney heeft de afgelopen maanden steeds duidelijker gemaakt dat Ottawa niet meer uitgaat van een terugkeer naar de oude economische relatie met Washington. Na het mislukken van de handelsbesprekingen op 21 augustus verklaarde hij dat de Verenigde Staten zijn veranderd en dat Canada niet meer naar de vroegere verhouding kan terugkeren.

Volgens Carney waren op het laatste moment Amerikaanse eisen toegevoegd die volgens Ottawa economisch onaanvaardbaar waren en twijfel opriepen over de betrouwbaarheid van een overeenkomst. Canada trok daarop zijn onderhandelaars terug.

Tegelijk houdt Carney de deur voor onderhandelingen open. Begin september zei hij dat Canada bereid blijft een overeenkomst te sluiten wanneer die beide landen voordeel oplevert en voldoende stabiliteit en zekerheid biedt.

Canada kijkt steeds nadrukkelijker naar Europa

De confrontatie met Washington versnelt een strategie die Canada al langer volgt: minder afhankelijk worden van de Amerikaanse markt. Die opdracht is aanzienlijk. In 2026 gaat nog altijd ongeveer 68 procent van de Canadese export naar de Verenigde Staten, al lag dat aandeel eerder rond 73 procent.

Carney wil de export naar andere delen van de wereld de komende tien jaar sterk vergroten. Europa speelt daarin een belangrijke rol. Canada heeft zijn samenwerking met de Europese Unie uitgebreid op het gebied van handel, defensie, energie, technologie en kritieke grondstoffen. Canada is bovendien als eerste niet-Europees land aangesloten bij het Europese defensie-instrument SAFE.

Ook richting Azië en andere groeimarkten zoekt Ottawa nieuwe afzetmogelijkheden. Het achterliggende doel is duidelijk: wanneer één regering in Washington door het verhogen van tarieven een groot deel van de Canadese export kan raken, vormt die afhankelijkheid een strategisch economisch risico.

Ontario wil energie als drukmiddel kunnen gebruiken

Ook de Canadese provincies mengen zich nadrukkelijk in het conflict. De premier van Ontario, Doug Ford, behoort tot de hardste stemmen. Hij heeft herhaaldelijk gepleit voor het inzetten van Canadese energie als onderhandelingsmiddel tegen de Verenigde Staten.

Ford stelde in juli zelfs dat Canada de Verenigde Staten economisch zwaar zou kunnen treffen wanneer de provincies gezamenlijk hun energiepositie zouden gebruiken. Eind augustus herhaalde hij dat natuurlijke hulpbronnen en energie kunnen worden ingezet om druk op Washington uit te oefenen.

Van een actueel besluit om alle Canadese energietoevoer naar de VS volledig af te sluiten is echter geen sprake. Bovendien is niet iedere Canadese provincie het met Ford eens. Alberta, een cruciale leverancier van olie aan de Verenigde Staten, verzet zich tegen het dichtdraaien van de energiekraan omdat dit ook grote schade aan Canada zelf zou veroorzaken.

Ford dreigde eerder elektriciteit af te sluiten

De dreiging is wel meer dan alleen theorie. Ontario legde in maart 2025 een toeslag van 25 procent op elektriciteit die naar New York, Michigan en Minnesota werd geëxporteerd. Ongeveer 1,5 miljoen Amerikaanse huishoudens en bedrijven werden door die maatregel geraakt.

Ford dreigde destijds de elektriciteitslevering zelfs volledig stop te zetten wanneer de handelsoorlog verder zou escaleren. De toeslag werd korte tijd later weer opgeschort toen gesprekken met Washington werden hervat.

De Canadese federale regering is voorzichtiger. Carney heeft erop gewezen dat de reputatie van Canada als betrouwbare energieleverancier ook economische waarde heeft. Een daadwerkelijke afsluiting zou Amerikaanse afnemers bovendien kunnen aansporen permanent alternatieve leveranciers te zoeken.

Verenigde Staten blijven afhankelijk van Canadese grondstoffen

Juist op energiegebied bezit Canada een belangrijke onderhandelingspositie. Canada levert een groot deel van de olie die de Verenigde Staten uit het buitenland invoeren en is eveneens een essentiële leverancier van kaliumhoudende meststoffen.

Een analyse van Reuters schatte dat ongeveer 60 procent van de Amerikaanse olie-import uit Canada komt en circa 85 procent van de Amerikaanse behoefte aan geïmporteerde potas door Canada wordt geleverd.

Een grootschalige beperking van dergelijke exportstromen zou daarom ook Amerikaanse raffinaderijen, boeren en consumenten kunnen raken. Tegelijk zou Canada zichzelf treffen doordat de Amerikaanse markt voor zijn energie-industrie nog altijd van groot belang is.

Trump blijft Canadese soevereiniteit provoceren

Bovenop het handelsconflict komen de politieke uitspraken van Trump. Sinds zijn terugkeer in het Witte Huis heeft hij Canada herhaaldelijk in verband gebracht met het idee dat het de 51e Amerikaanse staat zou kunnen worden.

Rond het Amerikaanse Labor Day-weekend plaatste Trump opnieuw een afbeelding waarop Canada, samen met Groenland en IJsland, als onderdeel van een door de Amerikaanse vlag bedekt Noord-Amerika werd weergegeven. Daarmee laaide de controverse over zijn eerdere uitspraken over annexatie opnieuw op.

Ook heeft Trump de Amerikaanse federale overheid opgedragen Lake Ontario binnen de Verenigde Staten aan te duiden als ‘Lake America’. Dergelijke acties hebben in Canada tot groeiende irritatie geleid en versterken het politieke draagvlak voor een koers die minder op Washington is gericht.

Handel tussen beide landen blijft enorm

Ondanks de steeds scherpere woorden is een economische scheiding bijzonder ingewikkeld. De Amerikaanse en Canadese economie zijn decennialang met elkaar vervlochten. Auto-onderdelen steken tijdens het productieproces meerdere keren de grens over, Amerikaanse raffinaderijen verwerken Canadese olie en landbouw, elektriciteitsnetwerken en industrieën zijn sterk geïntegreerd.

Dat maakt een langdurige handelsoorlog potentieel kostbaar voor beide landen. Canadese bedrijven zijn kwetsbaar door hun afhankelijkheid van de veel grotere Amerikaanse markt, maar Amerikaanse ondernemingen kunnen tegelijkertijd te maken krijgen met duurdere grondstoffen, onderdelen en energie.

Voorlopig bewegen beide regeringen echter niet richting een definitieve oplossing. Canada wil alleen terug naar de onderhandelingstafel wanneer een overeenkomst volgens Carney voldoende zekerheid en wederzijds voordeel biedt. Trump blijft ondertussen benadrukken dat Washington harder kan optreden. Op 4 september stelde hij zelfs dat de Verenigde Staten in het uiterste geval de handel met Canada volledig zouden kunnen beëindigen.

De invoerverboden die op 29 september moeten ingaan laten zien dat het conflict inmiddels verder gaat dan alleen hogere tarieven. Een handelsrelatie die decennialang tot de nauwste ter wereld behoorde, verandert daarmee steeds nadrukkelijker in een economische machtsstrijd.