DEN HAAG, 20 augustus 2026 – Jaarlijks worden naar schatting tussen de 25 en 50 miljoen drankblikjes zonder Nederlands statiegeld in Nederland verkocht, ondanks de statiegeldplicht die sinds 2023 geldt. Volgens de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) gaat het om een omvangrijk illegaal circuit waarin miljoenen euro’s omgaan en waarin ook georganiseerde criminaliteit actief is.
De blikjes komen vooral via Duitsland, Denemarken en Polen Nederland binnen. Hoewel het invoeren van deze producten verboden is, mogen ze onder de huidige wetgeving wel worden verkocht en gekocht. Daardoor kunnen restaurants, webshops en andere verkopers de blikjes gewoon aanbieden.
Grote prijsverschillen stimuleren handel
De handel wordt vooral gedreven door de lagere inkoopprijzen van buitenlandse blikjes zonder statiegeld. Voor ondernemers kan het prijsverschil oplopen tot enkele euro’s per tray. Daardoor blijft de verleiding groot om producten uit het buitenland via tussenhandelaren in te kopen.
Volgens de ILT profiteren vooral financiers en importeurs van de constructies. Door het gebruik van verschillende schakels in de handelsketen is vaak moeilijk vast te stellen wie uiteindelijk verantwoordelijk is voor de illegale invoer.
Handhaving stuit op grenzen
De inspectie voerde vorig jaar honderden onderzoeken uit naar de handel in statiegeldloze blikjes. Daarbij werden tientallen bedrijven aangesproken en meerdere boetes opgelegd. Toch noemt de ILT deze aanpak onvoldoende om het probleem effectief te bestrijden.
Bij onderzoeken naar de handel duiken volgens de inspectie regelmatig ook andere overtredingen op, zoals belastingontduiking en btw-fraude. De combinatie van hoge winstmarges en beperkte pakkans maakt het circuit aantrekkelijk voor criminelen.
Meer zwerfafval door ontbrekend statiegeld
De inspectie wijst erop dat blikjes zonder statiegeld vaker als zwerfafval in de natuur terechtkomen. Het ontbreken van een financiële prikkel om verpakkingen terug te brengen zou daarbij een belangrijke rol spelen.
Daarom steunt de ILT plannen om niet alleen de import, maar ook de verkoop van blikjes zonder statiegeld te verbieden. Verkopers kunnen dan rechtstreeks worden aangesproken wanneer zij dergelijke producten aanbieden.
Online platforms spelen rol in distributie
Naast fysieke handelaren worden ook online platforms gebruikt voor de verkoop van statiegeldloze blikjes. Consumenten kunnen via diverse websites buitenlandse frisdrank en bier bestellen tegen lagere prijzen dan in Nederlandse winkels.
Een voorbeeld daarvan is het internationale platform Joybuy. Daar worden onder meer blikjes cola aangeboden waarvoor in het land van herkomst een vorm van statiegeld of recyclingbijdrage geldt. Op deze verpakkingen ontbreekt echter het Nederlandse statiegeldlogo, waardoor consumenten de blikjes niet kunnen inleveren bij Nederlandse statiegeldautomaten. Daardoor verdwijnt de verpakking na gebruik vaak in het reguliere afvalcircuit.
Oproep voor Europese aanpak
Ondernemers die handelen in buitenlandse blikjes wijzen erop dat de verschillen tussen nationale statiegeldsystemen het probleem in de hand werken. Volgens hen zou een bredere Europese aanpak kunnen bijdragen aan een eerlijker speelveld en eenvoudiger handhaving.
De Nederlandse overheid onderzoekt ondertussen aanvullende maatregelen om de handel in statiegeldloze blikjes terug te dringen en de hoeveelheid zwerfafval verder te beperken.
Ontdek meer van
Abonneer je om de nieuwste berichten naar je e-mail te laten verzenden.
