AMSTERDAM – Vandaag, 4 november, is het precies honderd jaar geleden dat de eerste HEMA-winkel zijn deuren opende in de Amsterdamse Kalverstraat. Wat begon als een eenvoudig warenhuis voor mensen met een kleine portemonnee, groeide uit tot een van de bekendste winkelketens van Nederland. In een eeuw tijd overleefde HEMA economische crises, de Tweede Wereldoorlog, ingrijpende overnames, enorme schulden en een periode waarin het voortbestaan onzeker werd. Waar andere grote namen uit de Nederlandse winkelstraat verdwenen, bleef HEMA overeind. Tegenwoordig zijn de vertrouwde rood-witte letters niet alleen in grote steden te vinden, maar ook in kleinere plaatsen en dorpen.

Voor generaties Nederlanders is HEMA veel meer dan een winkel geworden. Het is de plek voor een nieuwe onderbroek, schoolspullen, handdoeken, een verjaardagstaart of de bekende rookworst. Van de eerste babykleertjes tot de kaarsjes op een verjaardagstaart: vrijwel iedereen heeft wel iets van HEMA in huis. Juist dat alledaagse karakter blijkt na honderd jaar een belangrijke kracht van de winkelketen.

Begonnen met producten van 10, 25 en 50 cent

De geschiedenis begint op 4 november 1926. Leo Meyer en Arthur Isaac, afkomstig uit de directie van De Bijenkorf, openen in de Amsterdamse Kalverstraat de eerste winkel van de Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam. De afkorting H.E.M.A. zou later uitgroeien tot een van de bekendste merknamen van het land.

Het concept was voor die tijd revolutionair. Terwijl grote warenhuizen vooral waren gericht op welgestelde klanten, wilden Meyer en Isaac een winkel openen waar ook gewone gezinnen betaalbare producten konden kopen. De artikelen werden aangeboden voor vaste lage prijzen van 10, 25 en 50 cent. Dat betekende dat klanten vooraf wisten wat iets kostte en niet hoefden te onderhandelen of ingewikkelde prijsverschillen te vergelijken.

Het idee was geïnspireerd op succesvolle eenheidsprijzenwinkels in de Verenigde Staten en Groot-Brittannië. Aanvankelijk werd er vanuit de gevestigde winkelwereld wat neergekeken op het nieuwe warenhuis. Toch bleek de formule al snel succesvol. Na Amsterdam volgden vestigingen in andere steden, waaronder Rotterdam, Nijmegen, Groningen, Tilburg, Den Bosch en Haarlem.

Tijdens de economische crisis van de jaren dertig wist HEMA verder te groeien. Juist in een tijd waarin veel Nederlanders weinig te besteden hadden, bleken betaalbare producten voor dagelijks gebruik aantrekkelijk. In 1936 beschikte het bedrijf al over meer dan twintig vestigingen en was de jaaromzet opgelopen tot ongeveer twaalf miljoen gulden.

De Tweede Wereldoorlog vormde een donkere periode in de geschiedenis van de winkelketen. Joodse medewerkers werden onder de Duitse bezetting ontslagen en velen overleefden de oorlog niet. Van de bijna driehonderd Joodse medewerkers die HEMA aan het begin van de oorlog telde, kwamen er volgens historische overzichten 201 om het leven.

Van groot warenhuis naar winkel in kleinere dorpen

Na de oorlog veranderde HEMA geleidelijk van een traditionele warenhuisformule in een moderne zelfbedieningswinkel. De toonbanken verdwenen, de winkels werden overzichtelijker en klanten konden steeds vaker zelf hun producten uitzoeken. Het assortiment groeide met kleding, huishoudelijke artikelen, persoonlijke verzorging, etenswaren en praktische producten voor het dagelijks leven.

Een van de belangrijkste beslissingen in de geschiedenis van HEMA werd in 1958 genomen. De winkelketen begon met franchising, waarbij zelfstandige ondernemers onder de naam HEMA een winkel konden exploiteren. De eerste franchisewinkel opende in Roosendaal. Het concept bleek bijzonder succesvol, omdat HEMA daardoor kon groeien zonder iedere nieuwe vestiging volledig zelf te hoeven financieren.

De franchisewinkels maakten het mogelijk om ook buiten de grote steden uit te breiden. Waar HEMA vroeger vooral een bestemming was waarvoor mensen naar een grotere plaats reisden, kwam de winkel steeds dichter bij huis.

In 1990 werd bovendien geëxperimenteerd met kleinere winkels van ongeveer 525 vierkante meter. Die waren onder meer bedoeld voor plaatsen waar een groot warenhuis niet rendabel zou zijn. De eerste proefvestigingen in Wassenaar, Horst en Best bleken succesvol. Het concept werd vervolgens op grotere schaal uitgerold.

Daarmee ontstond de HEMA zoals Nederlanders die tegenwoordig kennen: grote winkels met een uitgebreid assortiment in stadscentra, maar ook compacte vestigingen in kleinere winkelgebieden. In dorpen en middelgrote plaatsen werd HEMA een vertrouwd onderdeel van de dagelijkse boodschappenronde.

Ook in West-Friesland is de keten voor veel inwoners een bekende winkelbestemming. De aanwezigheid van zulke winkels is van betekenis voor lokale winkelcentra, omdat bezoekers hun aankoop bij HEMA vaak combineren met boodschappen bij andere ondernemers.

Rookworst en tompouce groeiden uit tot iconen

Een belangrijk onderdeel van het succes is het eigen assortiment. HEMA ontwikkelde producten met een herkenbare uitstraling, waarbij eenvoud, praktisch gebruik en betaalbaarheid centraal stonden. Anders dan veel warenhuizen die uitsluitend producten van andere merken verkochten, bouwde HEMA aan een eigen identiteit.

De rookworst groeide uit tot een begrip, evenals de tompouce met de kenmerkende roze glazuurlaag. Ook het assortiment met Jip en Janneke, de eenvoudige huishoudelijke artikelen, het textiel en de schoolspullen kregen een vaste plek in Nederlandse huishoudens.

De winkels werden daarmee onderdeel van het dagelijks leven. Kinderen gingen er met hun ouders een ijsje eten, scholieren kochten er schriften en pennen en gezinnen haalden er versiering voor verjaardagen en feestdagen. Een bezoek aan HEMA werd voor velen net zo vanzelfsprekend als een bezoek aan de bakker of supermarkt.

Juist die combinatie van herkenbaarheid en betaalbaarheid onderscheidde HEMA van veel andere winkelketens. Terwijl de winkelstraat voortdurend veranderde, bleef de basis van de formule grotendeels hetzelfde.

Enorme schulden brachten voortbestaan in gevaar

Achter het vertrouwde winkelbeeld speelde zich vanaf het begin van deze eeuw een veel minder geruststellend verhaal af. HEMA werd onderdeel van het retailconcern Vendex KBB, dat in 2004 werd overgenomen door investeringsmaatschappij KKR. In 2007 verkocht het concern HEMA aan de Britse investeerder Lion Capital voor ruim 1,1 miljard euro.

De overname werd grotendeels met geleend geld gefinancierd. Daardoor kreeg HEMA te maken met een enorme schuldenlast en hoge rentebetalingen. Hoewel de winkels omzet bleven draaien, drukten de financieringskosten zwaar op de resultaten. Het bedrijf boekte jarenlang verliezen en kwam steeds verder onder druk te staan.

In oktober 2018 nam de Nederlandse ondernemer Marcel Boekhoorn HEMA over. Hij wilde de winkelketen weer financieel gezond maken en de schuldenlast verminderen. De problemen bleken echter groter dan verwacht. Toen in 2020 de coronapandemie uitbrak en winkels tijdelijk moesten sluiten, verslechterde de financiële situatie opnieuw.

Het voortbestaan van HEMA kwam onder grote druk te staan. Boekhoorn verloor uiteindelijk de zeggenschap en in juni 2020 kwam het bedrijf in handen van zijn schuldeisers. HEMA zelf ging niet failliet, maar de situatie maakte duidelijk hoe kwetsbaar de keten financieel was geworden.

In december 2020 volgde opnieuw een overname. Investeringsmaatschappij Parcom en Mississippi Ventures, het investeringsvehikel van de familie Van Eerd, werden de nieuwe eigenaren. Zij kozen voor een andere strategie: minder nadruk op snelle internationale expansie en meer aandacht voor de bestaande winkels, het assortiment en de Nederlandse thuismarkt.

Weer volledig in Nederlandse handen

In februari 2026 werd opnieuw een belangrijk hoofdstuk afgesloten. De familie Van Eerd, ook bekend van supermarktketen Jumbo, nam via Mississippi Ventures het resterende aandelenbelang van Parcom over. Daarmee kwam HEMA volledig in handen van Van Eerd Retail.

Onder leiding van topvrouw Saskia Egas Reparaz heeft HEMA de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in vernieuwing. Winkels krijgen een modernere inrichting, het assortiment wordt aangepast en de online verkoop blijft belangrijk.

De resultaten laten zien dat de onderneming financieel is hersteld. In 2025 steeg de bruto-omzet naar 2,3 miljard euro, een groei van 5,6 procent gecorrigeerd voor een extra omzetweek in het voorgaande jaar. De winst vóór belastingen kwam uit op 59,4 miljoen euro, een stijging van 48 procent. De aangepaste operationele winst bedroeg 108,2 miljoen euro.

HEMA telde volgens de meest recente bedrijfsgegevens 770 winkels, waarvan er inmiddels ongeveer 300 zijn vernieuwd volgens het HEMA 100-concept. Ook franchisenemers investeren volop in hun vestigingen.

Honderdste verjaardag wordt samen met klanten gevierd

Het eeuwfeest krijgt dit jaar ook een maatschappelijke invulling. HEMA werkt samen met Stichting Jarige Job, die kinderen uit gezinnen met financiële problemen helpt om toch hun verjaardag te kunnen vieren.

De winkelketen doneert zelf minstens 2.500 cadeaus. Daarnaast kunnen klanten tussen 2 en 15 november in alle Nederlandse HEMA-winkels een verjaardagscadeau doneren. De ingezamelde cadeaus worden verwerkt in verjaardagsboxen voor kinderen die anders mogelijk geen verjaardag kunnen vieren.

Ook muziek maakt onderdeel uit van het jubileumjaar. Guus Meeuwis schreef speciaal voor de honderdste verjaardag het nummer 'We Leven Nu', dat centraal staat in de jubileumcampagne.

Na honderd jaar staat HEMA er anders voor dan tijdens de financiële problemen van enkele jaren geleden. De winkelketen heeft weer een Nederlandse eigenaar, maakt winst en investeert in de toekomst.

Waar grote warenhuizen als V&D verdwenen en traditionele winkelketens als Blokker met ernstige problemen te maken kregen, wist HEMA zijn plaats in de winkelstraat te behouden. Niet alleen als een groot warenhuis in het centrum van een stad, maar juist ook als die vertrouwde winkel om de hoek.

De kans is groot dat vrijwel iedere Nederlander ergens een herinnering aan HEMA heeft. Een eerste schoolagenda, een warme rookworst op een koude dag, een tompouce op Koningsdag of een vergeten verjaardagscadeau dat nog snel moest worden gekocht. Na honderd jaar is dat misschien wel de belangrijkste verklaring voor het voortbestaan van HEMA: de winkelketen is niet alleen onderdeel geworden van de Nederlandse winkelstraat, maar ook van het dagelijks leven.