BREAKING: WASHINGTON – De Democratische Partij heeft tijdens de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van dinsdag 3 november een grote overwinning geboekt. De Democraten hebben de meerderheid in de Senaat veroverd en zullen volgens prognoses van onder meer ABC News ook de controle over het Huis van Afgevaardigden overnemen. Daarmee verliezen de Republikeinen van president Donald Trump hun meerderheid in het Congres. De uitslag betekent een ingrijpende verandering in de Amerikaanse politiek, omdat de Democraten de laatste twee jaar van Trumps presidentschap aanzienlijk meer invloed krijgen.
Vooral de uitslagen van de Senaatsverkiezingen zorgen voor een politieke aardverschuiving. De Democraten hebben inmiddels zes zetels veroverd die voorheen in Republikeinse handen waren. Zelfs in traditioneel Republikeinse staten als Texas, Kansas, Iowa en South Carolina wisten Democratische kandidaten te winnen. De overwinning wordt door Amerikaanse media gezien als een duidelijk signaal van onvrede over het beleid van Trump, de hoge kosten van levensonderhoud en de oorlog met Iran.
Democraten behalen meerderheid in Senaat
De Democraten hadden voor de verkiezingen 47 zetels in het honderd leden tellende Senaatsblok, inclusief twee onafhankelijke senatoren die doorgaans met de partij meestemmen. De Republikeinen beschikten over 53 zetels. Om de meerderheid te veroveren moesten de Democraten daarom minimaal vier Republikeinse zetels overnemen zonder zelf belangrijke zetels te verliezen.
Dat doel is inmiddels bereikt. Volgens de voorlopige telling van Associated Press hadden de Democraten en met hen samenwerkende onafhankelijken 51 zetels veiliggesteld tegenover 39 voor de Republikeinen, terwijl over andere zetels nog geen definitieve uitslag beschikbaar was.
De overwinning in Iowa bleek beslissend. De Democratische kandidaat Josh Turek versloeg de Republikeinse Ashley Hinson en bezorgde zijn partij daarmee voldoende zetels om de meerderheid veilig te stellen.
Ook in Texas boekten de Democraten een historische overwinning. James Talarico versloeg de Republikeinse kandidaat Ken Paxton, die de steun had van president Trump. Het is voor het eerst sinds 1988 dat een Democraat een Senaatsverkiezing in Texas wint.
Dit zijn de belangrijkste uitslagen tot nu toe
De Democraten hebben volgens de Amerikaanse verkiezingsprognoses zes Republikeinse Senaatszetels overgenomen:
Texas: James Talarico (Democraten) verslaat Ken Paxton (Republikeinen).
North Carolina: Roy Cooper (Democraten) verslaat Michael Whatley (Republikeinen).
Ohio: Sherrod Brown (Democraten) verslaat Jon Husted (Republikeinen).
Iowa: Josh Turek (Democraten) verslaat Ashley Hinson (Republikeinen).
Kansas: Adam Hamilton (Democraten) verslaat Roger Marshall (Republikeinen).
South Carolina: Annie Andrews (Democraten) verslaat Darline Graham (Republikeinen).
Bijzonder opvallend is de overwinning van Adam Hamilton in Kansas. Hij wordt de eerste Democraat die sinds 1932 een Senaatszetel in deze staat wint. Ook de verkiezing van Annie Andrews in South Carolina geldt als een historische doorbraak.
De Democraten hebben daarnaast belangrijke zetels behouden. Zo won Jon Ossoff opnieuw in Georgia en verzekerde Chris Pappas zich van de Senaatszetel in New Hampshire.
In Florida wisten de Republikeinen een belangrijke zetel vast te houden. Ashley Moody versloeg de Democratische kandidaat Angie Nixon. De overwinning was echter relatief klein in een staat waar Trump twee jaar geleden nog met een aanzienlijk verschil won.
Ook Huis van Afgevaardigden gaat naar Democraten
In het Huis van Afgevaardigden, waar alle 435 zetels op het spel stonden, hebben de Democraten eveneens flinke winst geboekt. Volgens Reuters zijn inmiddels ten minste acht Republikeinse zetels overgenomen. ABC News verwacht dat de partij voldoende zetels behaalt om de meerderheid van minimaal 218 zetels te bereiken.
De definitieve zetelverdeling is nog niet bekend, omdat in verschillende kiesdistricten stemmen worden geteld. Associated Press heeft daarom nog niet alle afzonderlijke uitslagen vastgesteld.
Belangrijke Democratische overwinningen zijn onder meer geboekt in North Carolina en New Jersey. In North Carolina won Jamie Ager van de Republikeinse Jennifer Capps Balkcom. In New Jersey versloeg Rebecca Bennett het zittende Republikeinse Congreslid Tom Kean.
Ook in Kentucky en andere traditioneel Republikeinse gebieden hebben de Democraten zetels gewonnen. De uitslagen laten zien dat de Democratische winst niet beperkt blijft tot de staten waar de partij normaal gesproken sterk staat.
Wanneer de nieuwe meerderheid aantreedt, kan Hakeem Jeffries de nieuwe voorzitter van het Huis van Afgevaardigden worden. Daarvoor moet hij wel eerst door de nieuwe Kamer worden gekozen.
Republikeinen verliezen ook belangrijke gouverneursverkiezingen
De Democratische winst beperkt zich niet tot het Congres. Ook bij verschillende gouverneursverkiezingen hebben Republikeinse kandidaten verloren.
In Texas versloeg Gina Hinojosa de zittende Republikeinse gouverneur Greg Abbott. Daarmee krijgt Texas voor het eerst sinds 1990 weer een Democratische gouverneur.
In Ohio versloeg Amy Acton de Republikein Vivek Ramaswamy. Iowa koos met Rob Sand eveneens een Democratische gouverneur, terwijl Keisha Lance Bottoms de gouverneursverkiezingen in Georgia won.
De uitslagen geven de Democraten ook op staatsniveau meer politieke invloed en betekenen dat verschillende Republikeinse machtsposities verloren gaan.
Onvrede over Trump speelt belangrijke rol
Uit kiezersonderzoek van Associated Press blijkt dat veel Amerikanen ontevreden zijn over de economische situatie. Ongeveer driekwart van de ondervraagde kiezers omschrijft de economische omstandigheden als matig of slecht. Ook de hoge inflatie, gestegen brandstofprijzen en de oorlog met Iran hebben een belangrijke rol gespeeld tijdens de verkiezingscampagne.
Volgens onderzoek in opdracht van Amerikaanse media ziet ongeveer 70 procent van de kiezers graag dat het Congres meer controle uitoefent op de president.
Trump had zijn achterban de afgelopen weken nadrukkelijk opgeroepen om te gaan stemmen. Tijdens verkiezingsbijeenkomsten zei hij dat zijn aanhangers moesten doen alsof hij zelf op het stembiljet stond. Na de eerste grote Republikeinse nederlagen verklaarde hij op sociale media dat de uitslag anders zou zijn geweest wanneer hij zelf kandidaat was geweest.
Wat betekent de uitslag voor Donald Trump?
De nieuwe machtsverhoudingen kunnen grote gevolgen hebben voor de resterende twee jaar van Trumps presidentschap. Met een Democratische meerderheid in de Senaat wordt het aanzienlijk moeilijker voor de president om belangrijke benoemingen goedgekeurd te krijgen. Dat geldt onder meer voor ministers, federale rechters en eventuele nieuwe leden van het Hooggerechtshof.
Een Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden kan bovendien nieuwe parlementaire onderzoeken beginnen naar het beleid en de activiteiten van de regering-Trump.
Wetgeving wordt eveneens ingewikkelder. Trump zal voor nieuwe plannen vaker overeenstemming moeten zoeken met Democratische parlementariërs. Tegelijkertijd behoudt de president zijn vetorecht, waarmee hij wetsvoorstellen kan tegenhouden.
De verkiezingsuitslag betekent niet dat Trump zijn presidentschap verliest. Hij blijft president tot januari 2029. Wel verandert de politieke machtsbalans in Washington ingrijpend.
De komende uren en dagen worden de resterende stemmen geteld. Vooral de definitieve zetelverdeling in het Huis van Afgevaardigden en de omvang van de Democratische meerderheid in de Senaat moeten nog duidelijk worden.
