DEN HAAG – De inflatie in Nederland is in oktober verder opgelopen naar 3,7 procent, het hoogste niveau sinds mei van dit jaar. Vooral de stijgende gasprijzen zorgen ervoor dat consumenten opnieuw meer kwijt zijn aan hun dagelijkse uitgaven. Volgens de definitieve cijfers die het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dinsdagochtend heeft gepubliceerd, stegen de prijzen in september nog met 3,4 procent op jaarbasis. Gas was afgelopen maand bijna 12 procent duurder dan een jaar eerder. Ook automobilisten betalen aanzienlijk meer voor brandstof, al nam de prijsstijging van benzine en diesel ten opzichte van september enigszins af.
De inflatie is daarmee voor de vierde achtereenvolgende maand gestegen. In juni bedroeg de jaarlijkse prijsstijging nog 2,9 procent, waarna deze opliep naar 3,2 procent in juli, 3,3 procent in augustus en 3,4 procent in september. De stijging naar 3,7 procent in oktober bevestigt dat de prijsdruk op de Nederlandse economie weer toeneemt. Het CBS kwam op 4 november bij de voorlopige berekening al tot hetzelfde percentage. Ook de definitieve cijfers laten zien dat energie de belangrijkste oorzaak is.
Vooral de gasprijzen springen eruit. Huishoudens betaalden in oktober gemiddeld 11,7 procent meer voor gas dan in dezelfde maand vorig jaar. In september bedroeg die stijging nog 7,4 procent. Daarmee is gas in korte tijd een aanzienlijk grotere bijdrage gaan leveren aan de inflatie. Voor huishoudens met een variabel energiecontract kan dat gevolgen hebben voor de energierekening, afhankelijk van de contractvoorwaarden en het moment waarop tarieven worden aangepast.
Benzine en diesel blijven fors duurder
Bij motorbrandstoffen is het beeld anders. Benzine was in oktober 22,6 procent duurder dan een jaar eerder, maar dat is een minder sterke stijging dan de 27,3 procent die in september werd gemeten. Voor diesel bedroeg de prijsstijging 44,4 procent, tegen 45,8 procent een maand eerder. Brandstof blijft daarmee een aanzienlijke kostenpost voor automobilisten en transportbedrijven, maar de afgenomen stijging drukte het totale inflatiecijfer enigszins.
Dat motorbrandstoffen een dempend effect op de inflatie hadden, betekent dus niet dat tanken goedkoper is geworden dan vorig jaar. Het gaat om het verschil in het tempo waarmee de prijzen stijgen. Vooral voor dieselrijders is het prijsverschil met oktober 2025 nog altijd uitzonderlijk groot.
Ook bij voedingsmiddelen laat het CBS een opmerkelijke ontwikkeling zien. Levensmiddelen waren in oktober gemiddeld 1,1 procent goedkoper dan een jaar eerder. In september bedroeg die daling nog 1,7 procent. Voedselprijzen hebben daardoor nog steeds een verlagend effect op de inflatie, maar minder sterk dan een maand geleden. De gemiddelde prijsdaling betekent bovendien niet dat alle producten in de supermarkt goedkoper zijn geworden. Achter het totaalcijfer gaan uiteenlopende ontwikkelingen van afzonderlijke voedingsmiddelen schuil.
Het CBS berekende verder dat consumenten in oktober gemiddeld 0,7 procent meer betaalden dan in september. Dat is een relatief stevige maandelijkse stijging. In de afgelopen tien jaar bedroeg de gemiddelde prijsstijging tussen september en oktober 0,5 procent. Alleen in oktober 2021 en 2022 was de maandelijkse toename groter.
Bij dergelijke maandvergelijkingen speelt het seizoen een belangrijke rol. Kledingprijzen kunnen bijvoorbeeld sterk bewegen door de overgang tussen zomer- en wintercollecties. Het CBS waarschuwt daarom dat een stijging in één maand niet zonder meer mag worden uitgelegd als een structurele versnelling van de inflatie.
Nederlandse inflatie lager dan in eurozone
Ondanks de verdere stijging ligt de Nederlandse inflatie volgens de Europese rekenmethode nog onder het gemiddelde van de eurozone. De zogenoemde geharmoniseerde consumentenprijsindex (HICP) kwam voor Nederland in oktober uit op 3,3 procent, tegenover 3,0 procent in september. In de eurozone liep de inflatie tegelijkertijd op van 3,8 naar 4,0 procent.
Het verschil heeft vooral te maken met energie en voedsel. In de eurozone lagen de prijzen van energie, inclusief motorbrandstoffen, gemiddeld 20,8 procent hoger dan een jaar eerder. In Nederland bedroeg deze stijging volgens dezelfde Europese methode 14,5 procent. Ook voedsel, dranken en tabak waren in de eurozone duurder, terwijl in Nederland bij deze categorie nog sprake was van een beperkte prijsdaling.
Bij diensten ligt de verhouding juist anders. In Nederland stegen de prijzen van diensten met 3,7 procent, tegen 3,3 procent in de eurozone. Dit laat zien dat de Nederlandse economie niet op alle onderdelen minder prijsdruk ondervindt dan de rest van het eurogebied.
De twee inflatiepercentages voor Nederland, 3,7 procent volgens de nationale consumentenprijsindex en 3,3 procent volgens de Europese methode, zijn niet tegenstrijdig. De berekeningen gebruiken verschillende definities en wegingsmethoden. De CPI is de gebruikelijke Nederlandse maatstaf, terwijl de HICP bedoeld is om prijsontwikkelingen tussen Europese landen te vergelijken.
Voor consumenten blijft vooral het totale prijsniveau van belang. Een inflatie van 3,7 procent betekent dat het gemiddelde pakket goederen en diensten opnieuw duurder is dan een jaar geleden. De prijzen stijgen bovendien boven op de verhogingen van eerdere jaren. Een afname van het inflatiepercentage zou niet automatisch betekenen dat boodschappen, energie of andere dagelijkse uitgaven weer goedkoper worden.
Met de oktoberuitkomst ligt de inflatie opnieuw duidelijk boven de 2 procent die de Europese Centrale Bank op middellange termijn nastreeft. De cijfers komen bovendien op een moment waarop hogere energiekosten opnieuw een grote invloed hebben op de koopkracht van huishoudens. Of de stijging de komende maanden doorzet, zal onder meer afhangen van de ontwikkeling van de energieprijzen en de mate waarin bedrijven hogere kosten doorberekenen aan hun klanten.
