DEN HAAG – Het minderheidskabinet van premier Rob Jetten is er vrijdag 30 oktober opnieuw niet in geslaagd een akkoord met de oppositie te bereiken over het Belastingplan 2027. Terwijl JA21, BBB en SGP hun steun afhankelijk maken van ingrijpende veranderingen op andere beleidsterreinen, willen PRO en Volt dat werkenden worden ontzien en grote vermogens meer belasting betalen. Uit de onderhandelingen blijkt dat de politieke verschillen inmiddels veel verder reiken dan de belastingwetgeving.
Premier Jetten, minister van Financiën Eelco Heinen en staatssecretaris Eelco Eerenberg voerden vrijdag opnieuw gesprekken met verschillende oppositiepartijen. Zowel het rechtse samenwerkingsverband als PRO en Volt vertrok zonder akkoord. De tijd dringt, want op 12 november moet de Tweede Kamer over het belastingplan stemmen.
Rechts gebruikt belastingplan als onderhandelingsmiddel
JA21, BBB en SGP hebben hun krachten gebundeld en willen gezamenlijk steun leveren voor het belastingplan en de begrotingen. Daartegenover stellen zij niet alleen financiële voorwaarden, maar ook eisen over het asielbeleid, de stikstofaanpak en medisch-ethische onderwerpen.
JA21 wil dat gemeenten niet verplicht worden asielzoekers op te vangen, BBB verlangt versoepelingen van de stikstofmaatregelen en de SGP wil veranderingen rond abortus en draagmoederschap tegenhouden.
Juist deze koppeling roept de vraag op of belastingwetgeving wordt gebruikt om politieke concessies op andere terreinen af te dwingen. Critici kunnen dat politieke obstructie noemen. De drie partijen spreken zelf van een constructief aanbod waarmee zij bestuurlijke stabiliteit willen bieden.
Na het overleg liet JA21-leider Joost Eerdmans weten ontevreden te zijn over de uitkomst.
PRO wil belasting verschuiven naar grote vermogens
Aan de andere kant van het politieke spectrum onderhandelen PRO en Volt over een andere verdeling van de belastingdruk. PRO-leider Jesse Klaver wil voorkomen dat werkenden miljarden extra gaan betalen, terwijl grote vermogens volgens zijn partij onvoldoende bijdragen.
Daarbij is ook een vermogensbelasting voor bezittingen boven 5 miljoen euro in beeld gekomen. Dit voorstel werd eerder naar voren gebracht door voormalig CDA-staatssecretaris Marnix van Rij en vervolgens aangehaald door PRO-Kamerlid Luc Stultiens. Een definitieve afspraak over deze grens bestaat nog niet.
Klaver verklaarde vrijdag dat hij bij het kabinet nog geen beweging ziet richting lagere lasten voor werkenden en hogere belastingen op vermogen. Volt-leider Laurens Dassen zag wel ruimte voor verdere gesprekken.
Verdeeldheid binnen coalitie vergroot problemen
Niet alleen de oppositiepartijen staan tegenover elkaar. Ook binnen het kabinet verschillen de voorkeuren. D66 ziet mogelijkheden voor samenwerking met PRO en Volt, terwijl de VVD liever met rechtse partijen onderhandelt. Het CDA zoekt naar een inhoudelijk compromis.
Daarmee ontstaat een ingewikkelde politieke situatie. Een akkoord over rechts vraagt concessies op onderwerpen die voor D66 bijzonder gevoelig liggen. Een akkoord over links betekent mogelijk hogere belastingen op vermogen, waar de VVD moeite mee heeft.
Belastingbetaler wacht op duidelijkheid
Ondertussen blijft onzeker welke fiscale maatregelen uiteindelijk doorgaan. De hervorming van box 3, de lasten voor werkenden en de financiering van de defensie-uitgaven moeten nog worden geregeld.
De belangrijkste conclusie uit de onderhandelingen is dat het belastingplan onderdeel is geworden van een veel bredere politieke machtsstrijd. Of het kabinet die impasse kan doorbreken voordat de Kamer stemt, is voorlopig onzeker.
