KYIV – Russische raketten en drones richten zo veel schade aan het Oekraïense elektriciteitsnet aan dat monteurs nauwelijks de gelegenheid krijgen om kapotte installaties te herstellen. Volgens de Oekraïense netbeheerder Ukrenergo worden elektriciteitsstations soms opnieuw getroffen voordat de reparaties van eerdere aanvallen zijn afgerond. Hoe verwoestend de bombardementen zijn, blijkt uit beelden die het bedrijf donderdag 12 november naar buiten bracht. Op het terrein van een hoogspanningsstation is na een Russische aanval een krater ontstaan ter grootte van een huis.
Ukrenergo spreekt van een ingrijpende verandering in de Russische aanvalstactiek. Waar eerder vooral grote aanvalsgolven werden uitgevoerd, worden belangrijke onderdelen van de energievoorziening nu voortdurend bestookt met snelle drones en ballistische raketten. De aanvallen volgen elkaar zo snel op dat beschadigde installaties soms alweer worden geraakt terwijl herstelploegen nog bezig zijn het elektriciteitsnet te repareren.
Het bedrijf probeert de stroomvoorziening ondanks de aanhoudende bombardementen overeind te houden. Monteurs werken dag en nacht, regelmatig onder moeilijke weersomstandigheden en met het risico dat opnieuw raketten of drones inslaan. Beschermende constructies rond transformatoren en andere installaties beperken volgens Ukrenergo de schade, maar kunnen niet voorkomen dat zwaar materieel bij een directe inslag wordt vernietigd.
Miljoenen Oekraïners afhankelijk van beschadigd stroomnet
De situatie wordt nijpender nu de winter nadert en de vraag naar elektriciteit en verwarming toeneemt. Vooral in grote steden zijn inwoners afhankelijk van een kwetsbaar netwerk van elektriciteitscentrales, hoogspanningsstations en transformatoren. Wanneer een belangrijk onderdeel uitvalt, kunnen grote woonwijken zonder stroom komen te zitten. Ook de levering van drinkwater en stadsverwarming kan daardoor worden onderbroken.
De afgelopen dagen voerde Rusland opnieuw grootschalige aanvallen uit op de Oekraïense energievoorziening. In de nacht van maandag op dinsdag werden volgens Oekraïense autoriteiten vijf belangrijke elektriciteitsstations getroffen. In zes regio's ontstonden stroomstoringen, onder meer rond Kyiv en Charkiv. Bij de aanvallen vielen volgens de autoriteiten twee doden in de regio Vinnytsja.
Een dag later volgden nieuwe aanvallen op elektriciteitsstations in verschillende delen van het land. De voortdurende beschadigingen maken het steeds moeilijker om de beschikbare elektriciteit over het land te verdelen.
Voor Oekraïne gaat het daarbij niet alleen om het herstellen van kapotte transformatoren. Ook hoogspanningsverbindingen, schakelsystemen en beveiligingsinstallaties moeten worden gerepareerd of vervangen. Zolang de aanvallen doorgaan, bestaat het risico dat eerder uitgevoerde werkzaamheden in één klap verloren gaan.
VN spreekt van misdaden tegen de menselijkheid
De voortdurende aanvallen op de Oekraïense energievoorziening worden door een onafhankelijke onderzoekscommissie van de Verenigde Naties aangemerkt als oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid.
In een op 26 oktober gepubliceerd rapport concludeerde de commissie dat Rusland sinds het najaar van 2022 op grote schaal aanvallen uitvoert op installaties die essentieel zijn voor de burgerbevolking. Volgens de onderzoekers gaat het niet om incidentele schade tijdens militaire operaties, maar om doelgerichte aanvallen die passen binnen een beleid om burgers van elektriciteit, verwarming en andere noodzakelijke voorzieningen te beroven.
De VN-commissie onderzocht onder meer de gevolgen van de uitzonderlijk koude winter van 2025-2026. Toen de temperatuur op sommige plaatsen daalde tot 21 graden onder nul, zaten miljoenen Oekraïners langdurig zonder elektriciteit, warmte, water of gas.
Vooral ouderen, mensen met een beperking en gezinnen met jonge kinderen werden zwaar getroffen. De onderzoekers spraken met 255 mensen uit negen Oekraïense regio's en verzamelden daarnaast informatie van artsen, hulporganisaties en de Oekraïense autoriteiten.
Volgens de commissie waren Russische militaire commandanten ervan op de hoogte dat de aangevallen verwarmings- en energievoorzieningen onmisbaar waren voor burgers. De onderzoekers concluderen daarom dat sprake is van doelbewust veroorzaakt menselijk leed.
Herstelploegen blijven werken onder dreiging van nieuwe aanvallen
Ondanks de aanhoudende bombardementen probeert Ukrenergo beschadigde installaties zo snel mogelijk weer in bedrijf te krijgen. Het bedrijf benadrukt dat achter iedere herstelde elektriciteitsverbinding medewerkers staan die onder gevaarlijke omstandigheden hun werk uitvoeren.
De naderende winter verhoogt de druk op de Oekraïense energiebedrijven. Zonder voldoende elektriciteit komen niet alleen huishoudens in problemen, maar ook ziekenhuizen, bedrijven en andere voorzieningen die afhankelijk zijn van een betrouwbare stroomtoevoer.
Voor de herstelploegen blijft ondertussen hetzelfde probleem bestaan: zodra een beschadigd elektriciteitsstation weer bruikbaar is gemaakt, kan een volgende Russische aanval het werk van dagen of weken opnieuw tenietdoen.
