DEN HAAG – Premier Rob Jetten gaat alles op alles zetten om zijn kabinet bij elkaar te houden. Dat heeft hij donderdagavond 12 november verklaard nadat de Tweede Kamer het Belastingplan 2027 met een uiterst krappe meerderheid had aangenomen, ondanks de tegenstem van coalitiepartij VVD. Vrijdagochtend 13 november volgt overleg met de vicepremiers van CDA en VVD. Dan moet duidelijk worden of de door de liberalen geëiste fundamentele herstart van de samenwerking nog mogelijk is.

De stemming vormde het voorlopige hoogtepunt van een politieke confrontatie die de afgelopen dagen steeds verder was geëscaleerd. Met 76 stemmen voor en 74 tegen kreeg het gewijzigde belastingplan een meerderheid in de Tweede Kamer. D66 en CDA stemden samen met verschillende oppositiepartijen voor, terwijl de VVD haar eerder aangekondigde tegenstem daadwerkelijk uitbracht.

Daarmee ontstond de uitzonderlijke situatie dat twee coalitiepartijen een belangrijk financieel wetsvoorstel door de Tweede Kamer kregen, terwijl de derde regeringspartij zich daar openlijk tegen verzette. Voor het minderheidskabinet van Jetten, dat gezamenlijk slechts 66 van de 150 Kamerzetels heeft, legt de uitslag een diepgaand verschil van inzicht bloot.

VVD voelt zich gepasseerd door coalitiepartners

Aanleiding voor de ruzie is de overeenkomst die D66 en CDA eerder deze week sloten met de oppositiepartijen PRO en Volt. De partijen kwamen overeen om de belastingen op arbeid met ongeveer 900 miljoen euro te verlagen en dat grotendeels te financieren door hogere belastingen op vermogen en maatregelen tegen fiscale constructies.

De VVD verzette zich fel tegen het voorstel. Volgens de liberalen zijn de belastingverhogingen in strijd met de afspraken uit het coalitieakkoord. Vooral de manier waarop D66 en CDA buiten de VVD om tot een overeenkomst met de oppositie kwamen, heeft het onderlinge vertrouwen beschadigd.

VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans noemde de gang van zaken na afloop van de stemming ontluisterend. Over de vraag of zijn partij nog verder wil regeren met D66 en CDA, wilde hij donderdagavond geen beslissing nemen.

De VVD eist een fundamentele herziening van de samenwerking binnen de coalitie. Daarbij gaat het niet uitsluitend om het belastingvoorstel, maar ook om de manier waarop de regeringspartijen afspraken maken en omgaan met wisselende meerderheden in de Tweede Kamer.

Jetten wil vrijdag proberen vertrouwen te herstellen

Jetten kiest vooralsnog nadrukkelijk voor het voortzetten van de huidige coalitie. Volgens de premier moeten de drie regeringspartijen na de gebeurtenissen van donderdag een serieuze nieuwe start maken. Hij wil niet vooruitlopen op de uitkomst van het overleg en benadrukte dat de betrokkenen eerst de gelegenheid moeten krijgen om de gebeurtenissen te laten bezinken.

Vrijdagochtend spreekt hij daarom met de vicepremiers. De gesprekken moeten duidelijk maken of de partijen hun onderlinge vertrouwen kunnen herstellen en welke veranderingen nodig zijn om verdere conflicten te voorkomen.

Tijdens het Kamerdebat had Jetten al erkend dat de afgelopen weken grote schade hebben aangericht aan de onderlinge verhoudingen. Een minderheidskabinet moet volgens hem kunnen samenwerken met verschillende oppositiepartijen, maar dat vraagt tegelijkertijd om duidelijke afspraken tussen de coalitiepartners.

Voor de VVD is juist die samenwerking met de oppositie het pijnpunt geworden. De partij voelt zich buitenspel gezet bij een ingrijpende wijziging van het belastingbeleid, terwijl D66 en CDA vinden dat zij op deze manier een noodzakelijke meerderheid hebben georganiseerd.

Belastingplan aangenomen, maar kabinetscrisis niet voorbij

Hoewel het Belastingplan 2027 de Tweede Kamer heeft gehaald, is de politieke onzekerheid daarmee niet verdwenen. De VVD heeft nog niet aangegeven welke gevolgen zij aan de stemming verbindt. Bovendien moet de