INGOLSTADT – Audi-topman Gernot Döllner ligt zwaar onder vuur in Duitsland nadat hij zaterdag 24 oktober het podium betrad tijdens een verkiezingsbijeenkomst van de Amerikaanse president Donald Trump. De president riep de bestuursvoorzitter van de Duitse autofabrikant persoonlijk naar voren om de bouw van een nieuwe Audi-fabriek in de Verenigde Staten aan te kondigen. Döllner gaf gehoor aan de oproep en bedankte Trump voor zijn steun. Duitse vakbonden en politici spreken inmiddels van actieve verkiezingssteun en een mogelijke overtreding van de eigen gedragscode van Audi.

Het optreden vond plaats in Perry, in de Amerikaanse staat Georgia. Trump gebruikte de bijeenkomst om zijn economische beleid te promoten in de aanloop naar de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen van november.

Tijdens zijn toespraak maakte de president bekend dat Audi miljarden dollars wil investeren in een nieuwe autofabriek. Vervolgens nodigde hij Döllner uit op het podium.

De Audi-topman verscheen voor het publiek en bedankte Trump voor diens ondersteuning bij de plannen.

Volkswagen-ondernemingsraad woedend

De reactie vanuit Duitsland liet niet lang op zich wachten. Daniela Cavallo, voorzitter van de centrale ondernemingsraad van Volkswagen, haalde maandag bijzonder fel uit naar de Audi-bestuurder.

Volgens Cavallo had Trump tijdens zijn bijeenkomst uitspraken gedaan die zij als racistisch, seksistisch, discriminerend en vijandig tegenover de democratie beschouwt.

Dat een van de belangrijkste vertegenwoordigers van het Volkswagen-concern vervolgens op hetzelfde podium verscheen, noemt zij onbegrijpelijk.

Cavallo stelt dat Döllner door zijn aanwezigheid actief onderdeel werd van de verkiezingscampagne van Trump.

Wie de toespraak van de Amerikaanse president had gehoord en vervolgens het optreden van Döllner zag, zou volgens haar het liefst van schaamte door de grond zakken.

De ondernemingsraad vindt dat de Audi-bestuurder zich had moeten realiseren welke politieke betekenis zijn optreden zou krijgen.

Vakbond spreekt van onacceptabel gedrag

Ook Christiane Benner, voorzitter van de machtige Duitse vakbond IG Metall, veroordeelt het optreden.

Volgens haar heeft Döllner zich op een manier gepresenteerd die politiek onacceptabel is en niet past bij de waarden van Audi.

Benner is bovendien vicevoorzitter van de raad van toezicht van Volkswagen, het moederbedrijf van Audi.

Daardoor heeft haar kritiek niet alleen een politieke en maatschappelijke betekenis, maar kan deze ook gevolgen hebben voor de besluitvorming binnen het concern.

De vakbondsvrouw benadrukt dat Audi-bestuurders zich aan de eigen ondernemingsregels moeten houden.

Volgens haar heeft Döllner die afspraken geschonden door vlak voor de Amerikaanse verkiezingen deel te nemen aan een politieke bijeenkomst.

Optreden mogelijk in strijd met gedragscode

De kwestie is extra gevoelig omdat Audi zelf duidelijke regels heeft opgesteld over politieke neutraliteit.

In de gedragscode die het bedrijf in april publiceerde, staat dat bestuurders in de laatste drie maanden voorafgaand aan verkiezingen geen publieke optredens mogen verzorgen met politici of partijen die aan die verkiezingen deelnemen.

Ook sponsoring van dergelijke verkiezingsbijeenkomsten is volgens die regels verboden.

Döllner heeft de gedragscode zelf ondertekend.

Volgens critici is zijn optreden in Georgia moeilijk te verenigen met deze afspraken.

Audi heeft daarmee niet alleen te maken met publieke verontwaardiging, maar ook met vragen over de naleving van interne bedrijfsregels.

Of het optreden daadwerkelijk tot interne maatregelen leidt, is nog niet bekend.

Vier miljard dollar voor nieuwe Amerikaanse fabriek

De aanleiding voor het optreden was de aankondiging van een nieuwe Audi-fabriek in de Verenigde Staten.

De Duitse autofabrikant wil ongeveer vier miljard dollar investeren in een fabriek in Perry, Georgia. Omgerekend gaat het om ongeveer 3,6 miljard euro.

Volgens de plannen moeten in de nieuwe vestiging jaarlijks ongeveer 200.000 sportieve terreinwagens worden geproduceerd.

Audi verwacht dat de fabriek ongeveer 4.500 arbeidsplaatsen oplevert.

De bouw moet volgens de huidige planning in 2027 beginnen. De productie zou aan het begin van de jaren dertig van start kunnen gaan.

Het wordt de eerste eigen autofabriek van Audi in de Verenigde Staten.

Tot nu toe is de Amerikaanse markt voor het merk sterk afhankelijk van auto's die vanuit andere landen worden geïmporteerd.

Trump profiteert politiek van aankondiging

Voor Trump vormt de aankondiging een belangrijk argument in zijn campagne voor de Amerikaanse tussentijdse verkiezingen.

De president heeft herhaaldelijk verklaard dat zijn importheffingen buitenlandse ondernemingen ertoe moeten bewegen fabrieken in de Verenigde Staten te bouwen.

Audi is een van de fabrikanten die zwaar wordt geraakt door de Amerikaanse invoerheffingen op geïmporteerde auto's.

Volgens de onderneming kostten deze heffingen vorig jaar ongeveer 1,2 miljard euro.

Met een fabriek op Amerikaanse bodem kan Audi een deel van deze kosten vermijden.

Trump presenteerde de investering als bewijs dat zijn economische beleid werkt.

Juist doordat de aankondiging plaatsvond tijdens een verkiezingsbijeenkomst, vinden Duitse critici dat Audi zich rechtstreeks in de Amerikaanse binnenlandse politiek heeft laten betrekken.

Miljarden naar Amerika terwijl Duitsland banen verliest

Een ander belangrijk kritiekpunt is de situatie binnen de Duitse auto-industrie.

Volkswagen en verschillende dochterbedrijven staan onder druk door teruglopende verkopen, hoge kosten, concurrentie uit China en de overgang naar elektrisch rijden.

Binnen het Volkswagen-concern zijn omvangrijke reorganisaties en personeelsbesparingen aangekondigd.

Ook de toekomst van verschillende Duitse productielocaties is onderwerp van discussie.

Bij Audi bestaat onder meer onzekerheid over de langetermijnvooruitzichten van de fabriek in Neckarsulm, waar ongeveer 15.000 mensen werken.

Dat Audi nu miljarden wil investeren in een nieuwe fabriek in Amerika, terwijl Duitse medewerkers zich zorgen maken over hun banen, veroorzaakt extra spanningen.

Volgens de werknemersvertegenwoordigers moet het concern eerst duidelijk maken welke gevolgen de Amerikaanse uitbreiding heeft voor de bestaande fabrieken.

Raad van toezicht moet investering nog goedkeuren

Hoewel Trump en Audi de plannen publiekelijk hebben aangekondigd, is de investering nog niet definitief goedgekeurd.

De raad van toezicht van Volkswagen moet zich nog over het miljardenproject uitspreken.

In dit toezichthoudende orgaan hebben ook vertegenwoordigers van de werknemers en vakbonden zitting.

Zij willen duidelijkheid over de financiële gevolgen en de verdeling van toekomstige productie tussen de Verenigde Staten en Europa.

De scherpe kritiek van IG Metall en de ondernemingsraad kan daardoor ook invloed krijgen op het verdere verloop van het project.

Zonder de vereiste goedkeuring kan Audi de investering niet definitief uitvoeren.

Ook vanuit Duitse politiek stevige kritiek

Niet alleen werknemersvertegenwoordigers, maar ook Duitse politici reageren verontwaardigd.

SPD-Bondsdaglid Isabel Cademartori spreekt van verkiezingssteun aan Trump en noemt het optreden een nieuw dieptepunt voor het Volkswagen-concern.

Volgens haar is het bijzonder ongelukkig dat een Duitse autofabrikant miljardeninvesteringen in Amerika aankondigt op een podium dat rechtstreeks wordt gebruikt voor verkiezingspropaganda.

Cademartori wijst erop dat Georgia een politiek belangrijke staat is bij de Amerikaanse verkiezingen.

Zij vindt dat Audi door het optreden van zijn bestuursvoorzitter de indruk heeft gewekt partij te kiezen.

De kritiek richt zich daarbij vooral op de keuze van het podium en het moment van de aankondiging, niet uitsluitend op de investering zelf.

Economisch belang tegenover politieke neutraliteit

De kwestie stelt Audi voor een ingewikkeld dilemma.

De Verenigde Staten vormen een belangrijke afzetmarkt voor het Duitse automerk. Door lokaal te produceren kan de fabrikant zijn concurrentiepositie verbeteren en de gevolgen van importheffingen beperken.

Tegelijkertijd verwachten werknemers en aandeelhouders dat bestuurders zich houden aan de waarden en gedragsregels van het concern.

Zakelijke samenwerking met een regering is op zichzelf gebruikelijk. Grote investeringen vereisen vaak overleg met politieke bestuurders en overheidsinstanties.

De kritiek ontstaat vooral doordat Döllner niet deelnam aan een afzonderlijke zakelijke bijeenkomst, maar aan een evenement dat onderdeel was van Trumps verkiezingscampagne.

Daarmee werd de grens tussen een economische aankondiging en politieke steun volgens zijn critici overschreden.

Reputatieschade dreigt voor Audi

De affaire kan gevolgen hebben voor het imago van Audi, dat zich internationaal presenteert als een premiummerk met aandacht voor verantwoord ondernemerschap.

De komende dagen zal duidelijk moeten worden hoe de directie en de raad van toezicht reageren op de verwijten.

Ook is nog onzeker of Döllner intern ter verantwoording wordt geroepen wegens een mogelijke overtreding van de gedragscode.

Voor de werknemersvertegenwoordigers staat bovendien vast dat het Amerikaanse miljardenproject zorgvuldig moet worden beoordeeld voordat definitieve goedkeuring wordt gegeven.

Wat bedoeld was als een belangrijke commerciële aankondiging voor Audi, is daarmee uitgegroeid tot een politieke en bestuurlijke controverse.

De fabriek in Georgia moet Audi helpen zijn positie op de Amerikaanse markt te versterken. Maar het optreden van de topman naast Trump heeft binnen het eigen Duitse concern inmiddels een discussie veroorzaakt die voorlopig niet lijkt te zijn afgerond.