Ik weet niet wanneer het precies is begonnen, maar tegenwoordig lijkt iedere winkel permanent in de uitverkoop. Nauwelijks zijn de zomerspullen opgeruimd of de kortingsstickers verschijnen alweer. Eerst Singles Day, dan Black Friday, vervolgens Cyber Monday, en voordat je het weet staat de kerstman met een bordje ‘NU 40 PROCENT KORTING’ voor de deur. We krijgen nauwelijks tijd om iets gewoon voor de gewone prijs te kopen. Althans, dat is wat de winkeliers ons graag laten geloven.

Want die gewone prijs, wat is dat eigenlijk nog? Ik bekijk weleens een televisie, koffiezetapparaat of stofzuiger en zie hoe de prijs in de aanloop naar november langzaam omhoog kruipt. Niet met enorme sprongen, dat zou te veel opvallen. Hier een tientje erbij, daar vijftien euro. Tot het apparaat plotseling een adviesprijs heeft die het een maand eerder bij lange na niet kostte. En dan komt de grote dag. Tientallen procenten korting! Vuurwerk op de website, een aftellende klok en rode letters waar je bijna een zonnebril voor nodig hebt.

Wat een buitenkans, denk ik dan. Tot ik de oorspronkelijke prijs erbij zoek.

De zogenoemde aanbieding blijkt soms verdacht veel op de prijs die je weken eerder ook had betaald. Alleen krijg je er nu een opgejaagd gevoel gratis bij. Alsof je niet gewoon een nieuwe waterkoker koopt, maar de laatste reddingsboot op een zinkend schip moet bemachtigen.

Wat ik knap vind, is hoe ze van één vrijdag inmiddels een compleet seizoen hebben gemaakt. Black Week, Black Weeks, zelfs Black November. Hoe langer de reclame duurt, hoe normaler het wordt dat we onze aankopen plannen rond een korting die misschien helemaal geen korting is. De winkel heeft een maand lang onze aandacht, terwijl wij denken dat wij degene zijn die de baas zijn over het koopmoment.

Van koopje naar koopdrang

Begrijp me goed: er bestaan echte aanbiedingen. Winkeliers mogen ruimte maken in hun magazijn en consumenten profiteren graag van een scherpe prijs. Daar is niets mis mee. Maar wat mij stoort, is dat het hele kortingscircus steeds vaker draait om de suggestie van voordeel. Niet om wat iets werkelijk waard is, maar om hoeveel je zogenaamd bespaart.

Neem de overtollige voorraden. Producten die al maanden stof liggen te verzamelen, krijgen opeens een heldenrol in de reclamefolder. ‘Spectaculaire deal’, schreeuwt de winkel. In werkelijkheid wil men vooral van een oude serie af, omdat het nieuwe model eraan komt. Prima, verkoop die spullen. Maar doe niet alsof de klant een historische financiële overwinning behaalt wanneer hij een verouderd apparaat voor ongeveer de gebruikelijke verkoopprijs mee naar huis neemt.

Ook de tijdsdruk is een prachtig stukje toneel. ‘Nog drie uur!’ ‘Bijna uitverkocht!’ ‘Alleen vandaag!’ Voor je het weet zit je op de bank met een keukenmachine in je digitale winkelmandje, terwijl je helemaal niet bakt. Maar ja, zeventig euro besparen voelt toch als zeventig euro verdienen. Totdat de doos na de feestdagen ongeopend op zolder belandt. Dan is de besparing ineens een uitgave geworden.

Mijn favoriete korting is niets kopen

Ik heb mezelf daarom een eenvoudige regel aangeleerd: eerst bepalen wat ik nodig heb, daarna pas kijken of het goedkoper kan. Niet andersom. Ik noteer prijzen ruim voordat het kortingsgeweld losbarst en vergelijk verschillende winkels. Een percentage op een felrode sticker zegt mij weinig; het bedrag dat ik uiteindelijk moet betalen, des te meer.

Misschien zouden we ook eens kritisch naar het woord ‘actie’ moeten kijken. Het klinkt daadkrachtig, maar vaak is de belangrijkste actie dat wij onze portemonnee trekken. Ondertussen kijken winkeliers tevreden naar de stapels oude voorraad die verdwijnen.

Dus als Black Friday weer aanbreekt en de etalages ons met ‘GEWELDIGE KORTINGEN’ tegemoet schreeuwen, loop ik rustig door. Een koopje is pas een koopje wanneer ik iets nodig heb én werkelijk minder betaal. De rest is vooral slim verpakte haast, verkocht als voordeel.

En haast, die heb ik helemaal niet in de aanbieding nodig.

Henk Prins