Ik begin me steeds vaker af te vragen of we in Nederland eigenlijk nog een regering hebben of dat we inmiddels kijken naar een slecht geregisseerde soap waarin drie politieke partijen vooral bezig zijn elkaar het leven zuur te maken. Met als hoofdrolspelers een premier die de boel bij elkaar probeert te houden, een CDA dat tussen de kemphanen door manoeuvreert en een VVD die onder leiding van Dilan Yeşilgöz voortdurend lijkt te zoeken naar het volgende moment om met de vuist op tafel te slaan.

En wij? Wij mogen toekijken. En betalen.

Wat mij misschien nog het meest stoort, is het gemak waarmee politici tegenwoordig het landsbelang ondergeschikt maken aan hun eigen partijpolitieke belangen. Alsof Nederland een speeltuin is waarin je boos je speelgoed kunt afpakken wanneer een ander niet precies doet wat jij wilt.

Neem de jongste kabinetscrisis. D66 en CDA sluiten met oppositiepartijen een overeenkomst over het belastingplan. De VVD is het er niet mee eens, stemt tegen en vervolgens staat het hele kabinet op omvallen. Dilan Yeşilgöz eist een fundamentele verandering van de samenwerking en noemt het minderheidskabinet zelfs een mislukt experiment.

Pardon?

Wie is er ook alweer vrijwillig in dat minderheidskabinet gestapt? Wie wist van tevoren dat er geen vaste meerderheid was en dat er dus met andere partijen onderhandeld moest worden? Precies. Diezelfde VVD.

De VVD lijkt haar eigen schaduw achterna te zitten

Ik heb jarenlang begrepen waarom mensen op de VVD stemmen. Een partij die zichzelf presenteert als betrouwbaar, zakelijk en verantwoordelijk. Een partij die zegt het belang van ondernemers, werkenden en de economie te verdedigen. Je hoeft het niet met de standpunten eens te zijn om respect te hebben voor een partij die verantwoordelijkheid durft te nemen.

Maar wat zien we tegenwoordig?

Een partij die regeren steeds vaker lijkt te verwarren met het voortdurend bewaken van haar eigen gelijk. Zodra een compromis niet volledig in het liberale straatje past, ontstaat er gedonder. Dan volgen grote woorden, dreigementen en crisisoverleg. Niet één keer, maar steeds opnieuw.

Natuurlijk mag de VVD zich verzetten tegen een belastingverhoging voor vermogenden. Dat is een legitiem politiek standpunt. En natuurlijk mogen D66 en CDA worden aangesproken wanneer ze hun coalitiepartner buitenspel zetten. Vertrouwen moet van twee kanten komen.

Maar er is een verschil tussen stevig onderhandelen en van ieder meningsverschil een nationale politieke crisis maken.

Dat verschil lijkt in Den Haag langzaam te verdwijnen.

Dilan Yeşilgöz speelt daarin een opvallende rol. Ooit werd ze gezien als een veelbelovende politica, iemand die met overtuiging en uitstraling de VVD een nieuw gezicht kon geven. Inmiddels lijkt haar politieke optreden steeds meer weerstand op te roepen.

Dat is niet alleen mijn indruk. Uit een peiling van Ipsos I&O in oktober bleek dat haar waardering was gedaald naar een 3,7. In september constateerde EenVandaag al dat minder dan de helft van de ondervraagde VVD-kiezers nog vertrouwen in haar leiderschap had.

Van geliefd naar gehaat? Dat is misschien te scherp geformuleerd, maar de richting waarin haar populariteit zich ontwikkelt, zou haar toch ernstig aan het denken moeten zetten.

In plaats daarvan lijkt de toon alleen maar harder te worden.

En ik vraag me werkelijk af wie haar adviseert. Want als je politiek vertrouwen wilt herstellen, lijkt het mij niet bijzonder verstandig om voortdurend te demonstreren hoe weinig vertrouwen je zelf nog in je coalitiepartners hebt.

Haantjesgedrag is geen leiderschap

Het probleem zit overigens niet uitsluitend bij de VVD. Ook D66 en CDA moeten zich afvragen of ze voldoende oog hebben voor de gevolgen van hun politieke manoeuvres. Wie samen een kabinet vormt, kan niet doen alsof de andere coalitiepartners slechts lastige toeschouwers zijn.

En premier Rob Jetten? Die mag zich nadrukkelijker afvragen of vriendelijk blijven en eindeloos overleggen voldoende is om een land te besturen. Een premier moet verbinden, maar soms ook duidelijk maken dat het afgelopen moet zijn met het politieke toneelspel.

Want laten we eens kijken waar Nederland ondertussen mee worstelt.

Mensen kunnen nauwelijks een betaalbare woning vinden. Ondernemers klagen over onzekerheid en regelgeving. De zorg staat onder druk, gemeenten komen geld tekort en burgers zien hun vaste lasten stijgen. Allemaal onderwerpen waarvoor daadkrachtig bestuur nodig is.

Maar in Den Haag gaat de aandacht opnieuw naar de vraag wie er gekwetst is, wie zijn zin niet heeft gekregen en welke partij bij de volgende verkiezingen het beste uit de strijd kan komen.

Zeven uur crisisoverleg. Zeven uur!

En na afloop? Geen oplossing. Wel de mededeling dat er verder gepraat moet worden.

Ik zou bijna voorstellen om de rekening voor al dat politieke gedoe rechtstreeks naar de betrokken partijbesturen te sturen. Misschien dat er dan eindelijk iets van kostenbewustzijn ontstaat.

Het lijkt inmiddels alsof sommige politici vooral geïnteresseerd zijn in het winnen van de volgende verkiezingen, terwijl ze nog midden in hun huidige bestuursperiode zitten.

En dan vragen ze zich in Den Haag verbaasd af waarom burgers hun vertrouwen in de politiek verliezen.

Regeren is geen wedstrijd wie het hardst kan schreeuwen

Wat ik vooral mis, is volwassenheid. Het vermogen om te erkennen dat je niet altijd je zin kunt krijgen. Dat een compromis geen nederlaag is en dat samenwerken betekent dat je soms iets moet toegeven.

Dat geldt voor alle drie de coalitiepartijen, maar in het bijzonder voor de VVD. Een partij die zo nadrukkelijk verantwoordelijkheid zegt te willen dragen, moet die verantwoordelijkheid ook nemen wanneer het politiek even tegenzit.

Yeşilgöz hoeft niet iedere beslissing van D66 of CDA toe te juichen. Integendeel. Maar wie voortdurend dreigt met een kabinetscrisis, moet niet verbaasd zijn wanneer het publiek op een gegeven moment denkt: daar gaan we weer.

Misschien moet ze zich minder bezighouden met de vraag hoe ze politiek als winnaar uit een conflict komt en meer met de vraag wat de Nederlander aan haar optreden heeft.

Want populariteit krijg je niet terug door harder te roepen. Respect verdien je door te laten zien dat je verantwoordelijkheid aankunt, ook wanneer de omstandigheden lastig zijn.

Het kabinet is voorlopig niet gevallen. Maar dat betekent nog niet dat het ook werkelijk functioneert.

Ik zou de heren en dame in Den Haag één eenvoudige vraag willen stellen: zijn jullie daar om Nederland te besturen of om jullie eigen politieke carrière veilig te stellen?

Als het antwoord het eerste is, wordt het hoog tijd dat jullie je daarnaar gaan gedragen.

En als het antwoord het tweede is, doe ons dan allemaal een plezier en zoek een andere baan.

Want Nederland heeft bestuurders nodig.

Geen ruziënde kleuters met een ministerssalaris.

Henk Prins