ZUID-HOLLAND – De provincie Zuid-Holland trekt 1,5 miljoen euro uit om voedselverspilling tegen te gaan en ondernemers te helpen waardevolle voedselreststromen opnieuw te gebruiken. Het geld is bestemd voor de verdere ontwikkeling van de Food Value Factory bij Dutch Fresh Port, het omvangrijke handels- en distributiecluster in de regio Barendrecht, Ridderkerk en Rotterdam. Opvallend is dat de provincie niet investeert in de bouw van een nieuwe fabriek, maar in een samenwerkingsnetwerk waarin bedrijven, kennisinstellingen en maatschappelijke organisaties voedselverspilling moeten voorkomen voordat producten daadwerkelijk als afval eindigen.
Het bedrag is opgenomen in de provinciale begroting voor 2027, die woensdag 11 november is aangenomen. Met de investering wil Zuid-Holland voortbouwen op bestaande initiatieven om voedselstromen beter te benutten en economische kansen te creëren voor bedrijven in de voedselketen.
De noodzaak is volgens de provincie groot. Uit cijfers van Wageningen University & Research blijkt dat in Nederland in 2023 ruim twee miljard kilogram voedsel verloren ging. Dat komt neer op ongeveer 127 kilogram per inwoner. Hoewel de voedselverspilling de afgelopen jaren is afgenomen, verdwijnen nog steeds enorme hoeveelheden producten uit de voedselketen.
Daarbij gaat het niet uitsluitend om voedsel dat consumenten thuis weggooien. Ook tijdens productie, verwerking, opslag, transport en distributie ontstaan reststromen die niet altijd opnieuw worden benut. Juist in die eerste schakels van de voedselketen ziet de provincie mogelijkheden om verspilling aanzienlijk terug te dringen.
Van overtollige producten naar nieuwe grondstoffen
Dutch Fresh Port speelt een centrale rol in de plannen. In het gebied zijn importeurs, producenten, groothandelaren, transportbedrijven en voedselverwerkers gevestigd. Die concentratie van ondernemingen biedt mogelijkheden om producten en grondstoffen die bij het ene bedrijf overblijven, elders opnieuw te gebruiken.
De Food Value Factory moet daarvoor de verbinding leggen tussen vraag en aanbod. Bedrijven die reststromen beschikbaar hebben, worden gekoppeld aan ondernemers die deze kunnen verwerken tot nieuwe producten of grondstoffen. Daarbij wordt ook gekeken naar de mogelijkheden van data en kunstmatige intelligentie om beschikbare hoeveelheden, vraag en logistiek beter op elkaar af te stemmen.
Zuid-Holland beschikt volgens de provincie over een bijzonder sterke uitgangspositie. De aanwezigheid van de Rotterdamse haven, de glastuinbouw, aardappelteelt en een uitgebreid netwerk van transport- en distributiebedrijven maakt het mogelijk om verschillende onderdelen van de voedselketen rechtstreeks met elkaar te verbinden.
Gedeputeerde Robert Tieman, verantwoordelijk voor voedselbeleid, benadrukt dat voedselverspilling niet alleen een duurzaamheidsprobleem is.
"We verspillen in Nederland jaarlijks 2 miljard kilo voedsel. Dat is niet alleen vanuit morele en duurzame oogpunten ontzettend zonde, maar ook vanuit een economisch oogpunt. Het tegengaan van voedselverspilling is daarmee logisch, nodig en verstandig", aldus Tieman.
Geen nieuwe fabriek, maar samenwerking tussen bedrijven
De Food Value Factory wordt geen afzonderlijk gebouw waar al het overtollige voedsel naartoe wordt gebracht. Het initiatief moet functioneren als een netwerk waarin bestaande ondernemingen en organisaties hun kennis, capaciteit en voorzieningen gezamenlijk inzetten.
Volgens de provincie is het project ook geen volledig nieuwe ontwikkeling. De Food Value Factory brengt verschillende bestaande samenwerkingen, innovaties en investeringen samen binnen één aanpak. Daarbij worden onder meer de provinciale Voedselagenda, de Reststromenhub en initiatieven op het gebied van data en kunstmatige intelligentie verbonden.
"We investeren niet in een fabriek, maar in de verbinding tussen ondernemers, kennis, data en markten. Niet het verwerken van afval staat daarbij centraal, maar het voorkomen ervan", zegt Tieman.
De ambitie reikt verder dan het verminderen van voedselverspilling. De provincie wil de samenwerking ook gebruiken om maatschappelijke problemen aan te pakken, waaronder voedselarmoede en gezondheidsvraagstukken. Producten die anders verloren dreigen te gaan, kunnen mogelijk alsnog een nuttige bestemming krijgen.
Zeven initiatiefnemers bundelen krachten
Bij de ontwikkeling zijn verschillende overheden en marktpartijen betrokken. De provincie werkt samen met de gemeenten Barendrecht, Ridderkerk en Rotterdam, de Gemeenschappelijke regeling Nieuw-Reijerwaard en ondernemers binnen Dutch Fresh Port.
Zeven initiatiefnemers hebben zich verenigd in de DFP Regie Coöperatie. Deze samenwerking moet de innovatie en toekomstige ontwikkeling van het handels- en distributiecluster ondersteunen.
Fruitful Ventures speelt daarbij een actieve rol namens de coöperatie. Ook Olympic Fruit en het living lab Half Baked zijn bij de ontwikkeling betrokken. Daarnaast denkt Rabobank mee over de mogelijkheden om de samenwerking verder vorm te geven.
De Food Value Factory moet uiteindelijk bijdragen aan een circulaire voedselketen waarin producten langer bruikbaar blijven en minder waardevolle grondstoffen verloren gaan. Voor ondernemers kan dat nieuwe afzetmogelijkheden en kostenbesparingen opleveren, terwijl de provincie inzet op het verminderen van de milieubelasting.
Hoeveel kilogram voedselverspilling de investering van 1,5 miljoen euro concreet moet voorkomen, is nog niet bekendgemaakt. Ook bevat de provinciale toelichting geen afzonderlijk tijdschema met meetbare doelstellingen voor het project.
Met de vastgestelde investering kiest Zuid-Holland er in ieder geval voor om bestaande bedrijven beter met elkaar te verbinden, in plaats van een nieuwe verwerkingsinstallatie te bouwen. De komende jaren moet blijken hoeveel voedsel daardoor daadwerkelijk behouden blijft voor de voedselketen.
