WARSCHAU – Polen is opnieuw in een ernstige politieke crisis beland. President Karol Nawrocki heeft premier Donald Tusk beschuldigd van een gedwongen overname van het Constitutioneel Hof. Aanleiding is de schorsing van hofvoorzitter Bogdan Święczkowski, die nauwe banden heeft met de voormalige nationalistische regering. De confrontatie leidde zaterdag tot demonstraties en een grote politie-inzet bij het gerechtsgebouw in Warschau.
President breekt buitenlandse reis af
De crisis ontstond vrijdagavond toen Anna Korwin-Piotrowska, de langstzittende rechter van het hof, bekendmaakte dat zij Święczkowski had geschorst en voorlopig de leiding overnam.
President Nawrocki reageerde woedend. Hij brak zijn reis naar Senegal af en keerde onmiddellijk terug naar Polen. Volgens het staatshoofd is sprake van een gedwongen overname van een constitutionele instelling.
Bij het gerechtsgebouw verzamelden zich honderden demonstranten die het herstel van Święczkowski als voorzitter eisten. De politie was massaal aanwezig om de situatie onder controle te houden.
Tusk spreekt van herstel rechtsstaat
Premier Donald Tusk verwerpt de beschuldigingen. Volgens hem probeert zijn regering juist de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht te herstellen.
De problemen begonnen in 2015, toen de nationalistische partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS) veranderingen doorvoerde in de benoeming van rechters. De Europese Unie uitte jarenlang kritiek op de aantasting van de rechterlijke onafhankelijkheid.
Sinds zijn aantreden in 2023 probeert Tusk deze hervormingen terug te draaien. President Nawrocki, die politiek dicht bij PiS staat, verzet zich daartegen.
Strijd om benoeming rechters
De verhoudingen zijn verder verslechterd doordat Nawrocki weigert verschillende door het parlement voorgedragen rechters te beëdigen. Ook de geschorste hofvoorzitter blokkeerde de toelating van rechters die door de huidige parlementaire meerderheid waren gekozen.
Daardoor is het Constitutioneel Hof al geruime tijd grotendeels verlamd.
De nieuwste confrontatie vergroot de onzekerheid over het functioneren van de Poolse rechtsstaat. Beide politieke kampen beschuldigen elkaar ervan de onafhankelijkheid van de rechtspraak te ondermijnen.
