DOORN – De gemeente Utrechtse Heuvelrug onderzoekt of het gebruik van camerabrillen in openbare gebouwen en andere gevoelige locaties aan banden kan worden gelegd. Aanleiding zijn zorgen over de mogelijkheid om met slimme brillen ongemerkt mensen te filmen. D66 heeft hierover vragen gesteld aan het gemeentebestuur en wil voorkomen dat leerlingen, bezoekers van zwembaden en medewerkers van publieke voorzieningen zonder hun medeweten worden opgenomen. Het college heeft toegezegd met organisaties uit het onderwijs, de sport en bibliotheken te werken aan duidelijke regels tegen heimelijke opnamen. Ook wordt onderzocht of aanvullende bepalingen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) mogelijk zijn.
De discussie gaat over brillen waarin vrijwel onzichtbaar camera's en microfoons zijn verwerkt. Bekende voorbeelden zijn de slimme Ray-Ban-brillen van Meta. Daarmee kunnen gebruikers foto's maken, video's opnemen en kunstmatige intelligentie gebruiken om informatie over hun omgeving te verkrijgen. Voor omstanders is nauwelijks zichtbaar of iemand een gewone bril draagt of tegelijkertijd beelden vastlegt.
Volgens D66-raadsleden Erik van Buiten en Wim Cassée kan die onzekerheid gevolgen hebben voor de sociale veiligheid. Vooral op scholen, in sportvoorzieningen en bij gemeentelijke loketten moeten inwoners erop kunnen vertrouwen dat zij niet heimelijk worden gefilmd. De partij wil daarom dat de gemeente onderzoekt welke beperkingen juridisch mogelijk en praktisch uitvoerbaar zijn.
Gemeente onderzoekt aanvullende regels
Het gemeentebestuur heeft toegezegd de mogelijkheden voor nieuwe afspraken met scholen, sportorganisaties en bibliotheken te onderzoeken. Daarbij wordt gekeken naar regels voor het maken van heimelijke opnamen en naar de vraag of een plaatselijke verordening aanvullende bescherming kan bieden.
Van een algemeen gemeentelijk verbod is nog geen sprake. Ook is niet vastgesteld dat het dragen van een camerabril in alle openbare ruimten verboden moet worden. De exacte uitwerking en de juridische mogelijkheden moeten nog worden onderzocht. Het college zal de gemeenteraad hierover nader informeren.
De zorgen worden landelijk gedeeld. De Autoriteit Persoonsgegevens waarschuwde in september dat het filmen van herkenbare personen met camerabrillen onder de privacywetgeving kan vallen. Wie beelden buiten de strikt persoonlijke of huishoudelijke sfeer gebruikt, moet rekening houden met de Algemene verordening gegevensbescherming. Het zomaar delen of publiceren van beelden waarop anderen herkenbaar zijn, is niet toegestaan.
Volgens de toezichthouder vormt het onopvallende karakter van camerabrillen een bijzonder risico. Sommige modellen beschikken over een lampje dat aangeeft wanneer wordt gefilmd, maar dat is voor omstanders niet altijd goed zichtbaar.
De Consumentenbond ontdekte bovendien dat het bij een camerabril van Meta mogelijk bleef opnamen te maken terwijl het waarschuwingslampje met een sticker was afgedekt. De organisatie pleit daarom voor een verbod op de betreffende brillen zolang de privacyproblemen niet zijn opgelost.
Ook Tweede Kamer wil strengere beperkingen
De Tweede Kamer nam op 29 september een motie aan waarin het kabinet wordt gevraagd mogelijkheden voor een verdergaand verbod op camerabrillen te onderzoeken. Daarbij moet rekening worden gehouden met mensen die de technologie vanwege een beperking nodig hebben.
Het kabinet is vooralsnog terughoudend. Volgens staatssecretaris Claudia van Bruggen van Justitie en Veiligheid zijn er al verschillende wettelijke mogelijkheden om ongewenste opnamen tegen te gaan. Een algemeen draagverbod is een ingrijpende maatregel die juridisch goed moet worden onderbouwd.
Organisaties kunnen camerabrillen bovendien via hun eigen huisregels weren. Het Utrechtse muziekcentrum TivoliVredenburg voerde in september 2025 al een verbod in nadat een bezoeker had geweigerd zijn camerabril af te zetten.
Tegelijkertijd wijzen belangenorganisaties op het nut van slimme brillen voor mensen met een visuele beperking. Zij gebruiken de apparatuur bijvoorbeeld om teksten, etiketten en straatnaamborden te herkennen. De Oogvereniging waarschuwt daarom dat te algemene verboden de zelfstandigheid van deze groep kunnen beperken.
Voor Utrechtse Heuvelrug ligt de nadruk voorlopig op het tegengaan van heimelijke opnamen in situaties waarin privacy en veiligheid zwaar wegen. Of dat uiteindelijk leidt tot een gemeentelijke verbodsbepaling, aangepaste huisregels of andere maatregelen, moet uit het onderzoek blijken.
