NEDERLAND – Na maanden van hoge olieprijzen lijkt er eindelijk verlichting aan te komen voor Nederlandse automobilisten. De wereldwijde olieproductie herstelt veel sneller dan verwacht, terwijl de vraag naar olie achterblijft. Daardoor ontstaat opnieuw een overschot op de internationale oliemarkt. De olieprijzen zijn inmiddels fors gedaald en wanneer die ontwikkeling doorzet, kunnen ook de benzine- en dieselprijzen in Nederland de komende weken verder omlaag. Vooral voor automobilisten die dagelijks afhankelijk zijn van hun auto zou dat een welkome meevaller betekenen.

Het Internationaal Energieagentschap (IEA) maakte vrijdag 13 november bekend dat de wereldwijde olievoorraden in oktober met 52 miljoen vaten zijn toegenomen. Het is de eerste maandelijkse stijging sinds juni. De wereldwijde olieproductie steeg in oktober met 2,3 miljoen vaten per dag naar 105,4 miljoen vaten. Sinds augustus is de dagelijkse productie zelfs met 5,3 miljoen vaten toegenomen.

Volgens het energieagentschap zal het wereldwijde olieaanbod in het vierde kwartaal gemiddeld ongeveer 1,7 miljoen vaten per dag groter zijn dan de vraag. Daarmee keert de oliemarkt voor het eerst sinds het uitbreken van de oorlog met Iran terug naar een situatie waarin meer olie beschikbaar komt dan wordt verbruikt.

Olieprijzen zijn al fors gezakt

De gevolgen van het toenemende aanbod zijn inmiddels zichtbaar op de internationale oliemarkt. De prijs van Noordzeeolie daalde van een piek van 136 dollar per vat op 8 oktober naar ongeveer 93 dollar bij het verschijnen van het nieuwste IEA-rapport. Dat betekent een prijsdaling van ruim 30 procent in iets meer dan een maand.

De belangrijkste oorzaak is het herstel van de olie-export vanuit het Midden-Oosten. Ondanks aanhoudende aanvallen op tankers en energie-infrastructuur slagen olieproducerende landen erin steeds grotere hoeveelheden olie naar de internationale markt te brengen.

Tegelijkertijd blijft de wereldwijde vraag achter. Hoge energieprijzen hebben het verbruik afgeremd en ook de toenemende elektrificatie van het wagenpark speelt een rol. Het IEA verwacht dat de mondiale olievraag in 2026 met ongeveer 2,7 miljoen vaten per dag daalt naar gemiddeld 102,3 miljoen vaten.

Voor 2027 voorziet het energieagentschap een nog groter aanbodoverschot. De wereldwijde olieproductie zou dan kunnen stijgen naar gemiddeld 108,1 miljoen vaten per dag. Als de verwachte vraagontwikkeling uitkomt, kan het dagelijkse overschot oplopen tot ongeveer 3,8 miljoen vaten.

Ook Nederlandse pompprijzen dalen al

Voor automobilisten in Nederland is de ontwikkeling op de oliemarkt goed nieuws. De lagere internationale olieprijzen werken geleidelijk door in de prijzen die raffinaderijen en brandstofleveranciers berekenen. Uiteindelijk kan dat leiden tot lagere prijzen aan de pomp.

Volgens cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek kostte een liter Euro95 op 9 november gemiddeld 2,196 euro. Een maand eerder, op 9 oktober, was dat nog 2,455 euro. Daarmee werd benzine in één maand bijna 26 cent per liter goedkoper.

Ook diesel werd goedkoper, al bleef de daling daar beperkter. De gemiddelde dieselprijs ging in dezelfde periode van 2,482 euro naar 2,361 euro per liter, een verschil van ruim 12 cent.

Bij een tankbeurt van 50 liter betekent de daling van de benzineprijs een besparing van bijna 13 euro vergeleken met begin oktober. Voor automobilisten die veel kilometers maken, kan dat op maandbasis aanzienlijk schelen.

Toch betekent de dalende olieprijs niet automatisch dat benzine en diesel even snel of even sterk goedkoper worden. De Nederlandse brandstofprijzen worden behalve door de prijs van ruwe olie ook bepaald door raffinagekosten, transport, winstmarges, belastingen en de wisselkoers van de euro tegenover de dollar.

Vooral bij diesel blijft de situatie ingewikkeld. Hoewel de prijs van ruwe olie sterk is gedaald, is er internationaal nog altijd sprake van een krap aanbod van geraffineerde diesel. Volgens het IEA lagen de Europese dieselprijzen ondanks een recente daling nog aanzienlijk boven het niveau van vóór de oorlog.

Olievoorraden herstellen, maar onzekerheid blijft

De snelle groei van het olieaanbod betekent overigens niet dat alle opslagtanks wereldwijd alweer vol zitten. Een belangrijk deel van de recente voorraadstijging betreft olie die zich op schepen bevindt. De voorraden op het land zijn juist verder gedaald en bevinden zich volgens het IEA nog altijd op een uitzonderlijk laag niveau.

Sinds het begin van de oorlog zijn de wereldwijd waargenomen olievoorraden per saldo zelfs met 462 miljoen vaten afgenomen. Het herstel is dus duidelijk ingezet, maar de markt heeft nog een aanzienlijke achterstand in te halen.

Bovendien blijft de veiligheid van de scheepvaart in het Midden-Oosten een belangrijke onzekerheid. Nieuwe aanvallen op tankers of verstoringen rond de Straat van Hormuz kunnen de olieprijs opnieuw opdrijven.

Ook de Nederlandse belastingen spelen een rol. Het kabinet wil de tijdelijke accijnskorting voor benzine en diesel verlengen tot eind 2027. Dat voorstel moet nog definitief worden goedgekeurd. Zonder verlenging zouden de accijnzen vanaf januari weer stijgen.

Voorlopig wijzen de internationale ontwikkelingen echter in de richting van een ruimere oliemarkt en verdere neerwaartse druk op de olieprijzen. Daarmee groeit ook de kans dat Nederlandse automobilisten de komende periode minder voor hun brandstof gaan betalen.

Hoe groot die daling uiteindelijk wordt en hoe snel deze zichtbaar is bij tankstations, valt nog niet met zekerheid te zeggen. Wel is duidelijk dat de verhouding tussen vraag en aanbod op de oliemarkt voor het eerst in maanden nadrukkelijk in het voordeel van de consument begint te verschuiven.