PEKING – Ondanks Amerikaanse exportbeperkingen blijven Chinese bedrijven, universiteiten en onderzoeksinstellingen beschikken over geavanceerde AI-processors van de Amerikaanse chipfabrikant Nvidia. Uit onderzoek van persbureau Reuters blijkt dat in China voor meer dan 3,2 miljard dollar aan datacenterprojecten en apparatuurcontracten is vastgelegd waarin Amerikaanse chips een belangrijke rol spelen. Zelfs instellingen die vanwege hun banden met het Chinese leger op een Amerikaanse zwarte lijst staan, blijken dergelijke technologie te kunnen aanschaffen of toegang te krijgen tot de benodigde rekenkracht.
De bevindingen zijn opmerkelijk omdat Washington al sinds 2022 probeert te voorkomen dat China de krachtigste Amerikaanse halfgeleiders voor kunstmatige intelligentie kan gebruiken. De Verenigde Staten vrezen dat deze technologie niet alleen wordt ingezet voor commerciële toepassingen, maar ook kan bijdragen aan de ontwikkeling van geavanceerde wapensystemen, militaire inlichtingendiensten en andere defensietechnologie.
Reuters onderzocht meer dan 150 Chinese aanbestedingen, investeringsplannen, bouwcontracten en bedrijfsdocumenten. Daaruit blijkt dat verschillende projecten zijn gebaseerd op Nvidia-processors zoals de H100, H200 en H800, waarvoor Amerikaanse exportbeperkingen gelden.
Het bedrag van 3,2 miljard dollar betreft overigens niet uitsluitend de aankoop van chips. Ook de bouw van datacenters, elektriciteitsvoorzieningen en andere infrastructuur valt hieronder. Een deel van de projecten is al operationeel, andere bevinden zich nog in de bouw- of planningsfase. Niet in alle gevallen kon worden vastgesteld of de bestelde processors daadwerkelijk zijn geleverd.
Zelfs universiteiten op zwarte lijst kopen Nvidia-chips
Een van de opvallendste ontdekkingen betreft Northwestern Polytechnical University in de Chinese stad Xi'an. Deze universiteit heeft nauwe banden met het Chinese leger en verricht onder meer onderzoek naar militaire vliegtuigen, raketten en satellieten.
De instelling staat al sinds 2001 op een Amerikaanse exportcontrolelijst. Toch blijkt uit een aanbestedingsdocument van 21 oktober 2026 dat de universiteit twee Nvidia H200-processors heeft aangeschaft voor omgerekend ongeveer 123.000 dollar.
De chips werden niet rechtstreeks bij Nvidia besteld, maar via het Chinese technologiebedrijf Shaanxi Bosuan Network Technology. Daarnaast sloot de universiteit verschillende contracten om rekenkracht te huren van servers waarop geavanceerde Nvidia-processors draaien.
Reuters ontdekte bij onderzoek naar 26 Chinese aanbestedings- en bedrijfsdocumenten dat ook andere onderzoeksinstellingen op vergelijkbare wijze toegang zoeken tot Amerikaanse AI-technologie.
Ook Radio Free Asia bracht een opmerkelijk geval aan het licht. Het National Supercomputing Center in Jinan, eveneens onderworpen aan Amerikaanse exportbeperkingen, kende in juni een aanbesteding toe waarin Nvidia-producten als de RTX 5090 en DGX Spark werden genoemd. Uit de documenten kon niet worden vastgesteld welke uitvoering van de RTX 5090 precies was besteld.
Via tussenhandelaren en buitenlandse datacenters
Hoe komt China aan processors die Washington juist probeert tegen te houden? Een belangrijk deel van de verklaring ligt bij de internationale handel in elektronische apparatuur en het gebruik van tussenhandelaren.
Amerikaanse exportregels beperken de rechtstreekse levering van bepaalde krachtige chips aan Chinese afnemers. Maar wanneer hardware via andere ondernemingen wordt ingekocht, is het aanzienlijk moeilijker om vast te stellen waar de apparatuur uiteindelijk terechtkomt.
Een andere mogelijkheid is het huren van rekenkracht in het buitenland. Chinese AI-bedrijven hoeven de Nvidia-processors dan niet zelf te bezitten. Zij kunnen hun kunstmatige-intelligentiemodellen laten trainen op servers die bijvoorbeeld in andere Aziatische landen staan.
Volgens Reuters proberen Chinese technologiebedrijven deze buitenlandse capaciteit momenteel zelfs versneld vast te leggen. Zij vrezen dat Washington de regels zal aanscherpen en ook het gebruik van buitenlandse datacenters aan strengere controles zal onderwerpen.
Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen illegale uitvoer en toegestane toegang. Niet iedere Nvidia-chip is verboden voor China. Sinds januari 2026 mogen bepaalde H200-processors onder strenge voorwaarden en met een Amerikaanse vergunning aan goedgekeurde Chinese klanten worden geleverd.
Honderdduizenden chips wachten in Hongkong
Hoe groot de Chinese behoefte aan krachtige Amerikaanse processors is, blijkt ook uit een afzonderlijk onderzoek van Reuters van 5 november.
Volgens bronnen die bekend zijn met de handel liggen ongeveer 600.000 Nvidia H200-processors opgeslagen in Hongkong. De chips wachten op toestemming om naar het Chinese vasteland te worden vervoerd.
Opmerkelijk genoeg komt de vertraging niet uitsluitend door Washington. Ook de Chinese overheid houdt grootschalige invoer tegen, omdat Peking wil voorkomen dat de eigen technologiesector te afhankelijk blijft van Amerikaanse leveranciers.
Ondertussen zouden verschillende grote Chinese internetbedrijven al ieder ongeveer 10.000 H200-processors hebben verkregen. Daarnaast worden op de Chinese markt complete servers met geavanceerde Nvidia-chips aangeboden tegen prijzen die aanzienlijk hoger liggen dan gebruikelijk.
Vooral de H200 blijft aantrekkelijk omdat deze processor veel rekenkracht biedt en gebruik kan maken van Nvidia's uitgebreide softwareomgeving. Voor bedrijven die grote AI-modellen ontwikkelen, is overstappen op andere hardware daardoor niet altijd eenvoudig.
Amerikaanse exportbeperkingen onder druk
De Amerikaanse maatregelen zijn bedoeld om de technologische voorsprong van de Verenigde Staten te beschermen. De gedachte daarachter is dat China zonder toegang tot de krachtigste processors meer tijd nodig heeft om concurrerende AI-systemen en militaire toepassingen te ontwikkelen.
De praktijk blijkt ingewikkelder. Zolang Chinese ondernemingen Amerikaanse processors kunnen aanschaffen via binnenlandse leveranciers of buitenlandse datacenters kunnen benutten, blijft een deel van de Amerikaanse beperkingen minder effectief dan Washington zou willen.
Tegelijkertijd groeit de Chinese chipindustrie. Huawei en andere binnenlandse fabrikanten ontwikkelen steeds krachtigere alternatieven. Volgens marktonderzoeker IDC groeide het aandeel van Chinese leveranciers op de eigen markt gedurende de eerste helft van 2026 aanzienlijk.
Voor Nvidia levert de situatie een ingewikkeld dilemma op. Het bedrijf ziet een enorme Chinese markt, maar heeft door Amerikaanse en Chinese beperkingen nauwelijks mogelijkheden om daar rechtstreeks geavanceerde datacenterchips te verkopen.
Het bedrijf heeft benadrukt dat de officiële verkopen aan de Chinese markt sterk worden beperkt en dat het zich aan de exportregels moet houden. Uit de onderzochte aanbestedingen volgt niet automatisch dat Nvidia zelf betrokken was bij verboden leveringen.
De nieuwe onthullingen laten vooral zien hoe moeilijk het is om de verspreiding van geavanceerde technologie volledig te controleren. Zelfs wanneer de rechtstreekse verkoop wordt beperkt, blijven er internationale handelskanalen en digitale diensten bestaan waarmee Chinese instellingen toegang kunnen krijgen tot de benodigde rekenkracht.
Voor Washington is daarmee niet alleen de vraag hoeveel chips China nog kan kopen, maar vooral wie de uiteindelijke gebruiker is en voor welke toepassingen de technologie wordt ingezet.
