Celstraf en verbeurdverklaring in witwaszaak Utrecht

UTRECHT / ’S-HERTOGENBOSCH, 3 juli 2026 – De rechtbank Oost-Brabant heeft een vrouw en haar besloten vennootschap veroordeeld voor witwassen in het onderzoek Drybrook. De zaak draait om de aankoop van een appartement in Utrecht, waarvoor volgens de rechtbank geld is gebruikt waarvan de legale herkomst in voldoende mate kan worden uitgesloten.

De vrouw krijgt een gevangenisstraf van 12 maanden, waarvan 6 maanden voorwaardelijk. De proeftijd bedraagt twee jaar. De B.V. raakt het aangekochte pand kwijt: de rechtbank heeft het appartement verbeurd verklaard. Een aanvullende geldboete voor de rechtspersoon blijft achterwege.

Volgens de rechtbank is sprake geweest van een schimmige en ondoorzichtige financieringsconstructie met internationale schakels. Daarbij werd gebruikgemaakt van geld dat via Hongkong naar Nederland kwam en later op papier zou zijn overgesloten naar een Zuid-Afrikaanse onderneming.

Geld uit Hongkong voor appartement in Utrecht

De vrouw emigreerde in augustus 2016 vanuit Zuid-Afrika naar Nederland. Kort daarna richtte zij een B.V. op. Twee dagen na de oprichting sloot die B.V. een koopovereenkomst voor een appartement in Utrecht.

Op 4 november 2016 werd op de bankrekening van de B.V. een bedrag van ruim 402.000 euro bijgeschreven. Het geld was afkomstig van een bankrekening van een onderneming uit Hongkong. Volgens de rechtbank ging het om een overboeking van 450.000 dollar. Op 15 november 2016 betaalde de B.V. vervolgens 400.000 euro voor het appartement.

De rechtbank stelde vast dat de vrouw in 2016 geen bekend inkomen in Nederland had. Ook de B.V. was pas opgericht, had geen vermogen en ontplooide geen activiteiten. Toch kon zonder hypotheek een woning worden gekocht. Dat was volgens de rechtbank een belangrijke indicator voor witwassen.

Verklaring over lening overtuigt rechtbank niet

De vrouw verklaarde dat sprake was van een zakelijke lening. Zij zou via een zakelijk contact in contact zijn gekomen met de onderneming uit Hongkong. Later zou die lening zijn afgelost door een Zuid-Afrikaanse onderneming, waarna een nieuwe lening zou zijn ontstaan via een zogenoemde “shelved company” op naam van de vrouw.

De rechtbank vond die verklaring onvoldoende concreet, onvoldoende verifieerbaar en hoogst onwaarschijnlijk. Volgens de rechtbank was niet aannemelijk dat een buitenlandse financier zonder duidelijke banden met Nederlands vastgoed een dergelijke lening zou verstrekken aan een pas opgerichte B.V. zonder vermogen, zonder activiteiten en zonder pandrecht op het appartement.

Ook de latere Zuid-Afrikaanse constructie overtuigde de rechtbank niet. De betrokken onderneming was volgens de rechtbank niet zichtbaar als financier. De getuige die als directeur van die onderneming werd opgevoerd, verklaarde dat hij slechts op papier directeur was en niets wist van de lening of de aflossing. Die verklaring stond haaks op de lezing van de vrouw.

Zesstappenplan bij witwassen

Omdat geen concreet gronddelict is vastgesteld, paste de rechtbank het zogenoemde zesstappenplan toe dat bij witwaszaken zonder bekend gronddelict wordt gebruikt. Daarbij wordt eerst beoordeeld of feiten en omstandigheden een vermoeden van witwassen opleveren. Als dat zo is, mag van de verdachte een concrete en verifieerbare verklaring over de herkomst van het geld worden verlangd.

Volgens de rechtbank was dat vermoeden aanwezig. De herkomst van het geld was niet transparant, de financier uit Hongkong was niet goed vindbaar en de latere oversluiting naar Zuid-Afrika maakte de constructie nog minder inzichtelijk. De verklaring van de vrouw nam die vragen niet weg, maar riep volgens de rechtbank juist nieuwe vragen op.

De rechtbank concludeerde dat met voldoende zekerheid kan worden uitgesloten dat de aankoop van het appartement met legaal geld is gefinancierd. Een criminele herkomst bleef volgens de rechtbank de enige aanvaardbare verklaring.

Pand verbeurd verklaard

De vrouw is veroordeeld voor het feitelijk leidinggeven aan witwassen door de B.V. De rechtbank acht bewezen dat zij als enig aandeelhouder en bestuurder de handelingen namens de vennootschap verrichtte en wist van de verhullende constructie.

De B.V. is afzonderlijk veroordeeld voor witwassen. Volgens de rechtbank is de aankoop van het appartement verricht binnen de sfeer van de rechtspersoon, omdat de bedrijfsactiviteiten onder meer bestonden uit investeren in onroerend goed.

Het pand in Utrecht is verbeurd verklaard. Volgens de rechtbank is het appartement het voorwerp waarmee het witwasfeit is begaan en behoorde het tijdens het plegen van het feit toe aan de B.V. De officier van justitie had daarnaast een geldboete van 20.000 euro geëist, maar de rechtbank zag daarvoor geen aanleiding naast de verbeurdverklaring.

Redelijke termijn fors overschreden

Bij de strafoplegging hield de rechtbank rekening met de ernst van witwassen. Volgens de rechtbank wordt door witwassen de integriteit van het financiële en economische verkeer aangetast, omdat de criminele herkomst van geld wordt verhuld en aan het zicht van opsporingsinstanties wordt onttrokken.

Tegelijk hield de rechtbank rekening met strafverminderende omstandigheden. De vrouw was niet eerder veroordeeld. Ook woog mee dat de zaak oud is en dat de redelijke termijn fors is overschreden. De rechtbank liet die termijn ingaan op 22 februari 2023, de datum waarop de vrouw voor het eerst door de politie werd verhoord. Het vonnis volgde op 30 juni 2026. Daarmee is de redelijke termijn met 1 jaar en 4 maanden overschreden.

De rechtbank kwam uiteindelijk tot een gevangenisstraf van 12 maanden, waarvan 6 maanden voorwaardelijk. De tijd die de vrouw al in voorarrest heeft doorgebracht, wordt daarop in mindering gebracht.