DEN HAAG – Forum voor Democratie verzet zich tegen het voornemen van D66 en PRO om het combineren van bepaalde politieke functies wettelijk te verbieden. FvD-Kamerlid Milan Schenk, die naast zijn werkzaamheden in de Tweede Kamer ook gemeenteraadslid is in Teylingen, voelt zich door het voorstel naar eigen zeggen 'bijna beledigd'. Hij vindt dat politieke partijen niet moeten bepalen hoeveel functies een gekozen volksvertegenwoordiger mag vervullen. Volgens Schenk is het uiteindelijk aan de kiezer om te beoordelen of een politicus zijn werk naar behoren uitvoert. Minister Pieter Heerma van Binnenlandse Zaken (CDA) staat juist positief tegenover het initiatief en vindt dat de huidige mogelijkheden voor politieke dubbelfuncties kritisch moeten worden bekeken.
Het voorstel komt van D66-Kamerlid Renilde Huizenga en PRO-Kamerlid Mohammed Mohandis. Tijdens de behandeling van de begroting van Binnenlandse Zaken op dinsdag 3 november kondigde Mohandis aan dat beide partijen werken aan een initiatiefwetsvoorstel. Daarmee moet worden voorkomen dat politici gelijktijdig meerdere vertegenwoordigende of bestuurlijke functies op verschillende overheidsniveaus vervullen.
D66 en PRO vrezen belangenverstrengeling
De initiatiefnemers willen dat het niet langer mogelijk wordt om tegelijkertijd Tweede Kamerlid en gemeenteraadslid of Statenlid te zijn. Ook willen zij voorkomen dat een lid van Provinciale Staten tegelijkertijd wethouder of burgemeester is binnen dezelfde provincie.
Volgens D66 en PRO vraagt iedere politieke functie om voldoende tijd, aandacht en verantwoordelijkheid. Zij vinden het moeilijk voorstelbaar dat een politicus verschillende veeleisende functies tegelijkertijd volledig kan uitvoeren. Bovendien kunnen belangenconflicten ontstaan wanneer iemand op landelijk, provinciaal en gemeentelijk niveau betrokken is bij besluiten die elkaar raken.
Ook de verdeling van politieke macht speelt een rol. De partijen willen voorkomen dat een beperkt aantal politici meerdere gekozen functies bezet, terwijl andere kandidaten daardoor geen zetel kunnen innemen.
Schenk zegt honderd uur per week te werken
Milan Schenk reageerde tijdens het Kamerdebat fel op het aangekondigde voorstel. Het FvD-Kamerlid benadrukte dat hij zijn beide functies met volledige inzet vervult en naar eigen zeggen ongeveer honderd uur per week werkt om zijn verantwoordelijkheden als Kamerlid en gemeenteraadslid na te komen.
Schenk vindt dat het voorstel de suggestie wekt dat hij zijn werkzaamheden onvoldoende serieus neemt. Volgens hem kunnen kiezers bij verkiezingen zelf bepalen of zij tevreden zijn over zijn functioneren. Een wettelijke beperking door andere politieke partijen acht hij daarom onnodig.
Hij maakte duidelijk dat Forum voor Democratie het onderdeel van het wetsvoorstel dat zijn eigen combinatie van functies verbiedt, niet zal steunen.
Schenk is niet de enige FvD-politicus die verschillende functies combineert. Tijdelijk fractievoorzitter Ralf Dekker is naast Tweede Kamerlid ook lid van Provinciale Staten van Noord-Holland. Gideon van Meijeren combineerde eerder zijn Kamerlidmaatschap met een zetel in Provinciale Staten van Zuid-Holland en de gemeenteraad van Den Haag.
Ook bij andere partijen komen dergelijke combinaties voor. Zo is PVV-Kamerlid Jeremy Mooiman eveneens Statenlid in Zuid-Holland. Eerste Kamerlid Alexander van Hattem (PVV) is daarnaast actief als gemeenteraadslid in Den Bosch en Statenlid in Noord-Brabant.
Minister Heerma staat positief tegenover voorstel
Minister Pieter Heerma reageerde donderdag 5 november tijdens de voortzetting van het begrotingsdebat positief op het initiatief. Volgens de CDA-bewindsman is het belangrijk dat binnen het democratische bestuur duidelijke verhoudingen bestaan tussen de verschillende overheidslagen.
Heerma benadrukte dat een evenwichtige verdeling van macht onderdeel is van een goed functionerende democratische rechtsstaat. Hij vindt het daarom verstandig de bestaande mogelijkheden voor dubbele politieke mandaten opnieuw te beoordelen.
De minister wilde echter nog geen definitief oordeel geven over de inhoud van het wetsvoorstel. Daarvoor moet eerst duidelijk worden hoe D66 en PRO de wettelijke beperkingen precies willen vormgeven.
Wetsvoorstel mogelijk begin 2027 naar Tweede Kamer
Mohandis verwacht het initiatiefwetsvoorstel begin 2027 bij de Tweede Kamer in te dienen. Daarna moet het voorstel de gebruikelijke parlementaire behandeling doorlopen. Een eventueel wettelijk verbod kan pas worden ingevoerd wanneer zowel de Tweede als de Eerste Kamer daarmee instemt.
De discussie draait daarmee om een fundamentele vraag: moeten gekozen volksvertegenwoordigers zelf kunnen bepalen hoeveel politieke functies zij combineren, of moet de wet grenzen stellen om belangenverstrengeling en een te grote concentratie van politieke macht te voorkomen?
D66 en PRO vinden strengere wettelijke regels noodzakelijk. Forum voor Democratie beschouwt het voorstel juist als een onnodige beperking van de keuzevrijheid van kiezers en volksvertegenwoordigers. De komende maanden moet blijken of er in het parlement voldoende steun bestaat voor een verbod.
